استشمام توانكرد اگر اعضاى ما را ذره ذره كنند از آن عهد و بيعت برنگرديم حضرت اينكلام را چون از او بشنيد فرمود سيروا على اسم اللّه و بركته برويد بنام خدا و بشارت باد شما را كه حق تعالى يكى از اين دو طايفه كه كاروانند و مشركان مكه مرا وعدهء ظفر داده است و رسول چون ميدانست كه قريش كشته گردند و مال ايشان و جمله كاروانيان وى را بود از اينجهت متوجه حرب قريش شده بعضى اصحاب را ميل كاروان بود و كراهت داشتند از حرب قريش و انديشه نميكردند كه اگر از پى كاروان روند قريش از پى ايشان در آيند و ايشان را در ميان گيرند و حق تعالى بعد از ذكر كراهت ايشان از جهاد با كفار قريش بيان رغبت ايشان كرده با كاروان و مىفرمايد كه .
وَ إِذْ يَعِدُكُمُ اللَّهُ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ
و ياد كنيد كه چون وعده داد شما را خدا يكى از دو گروه را كه يا از كاروان باشند يا از لشكر كافران
أَنَّها لَكُمْ
كه آن مر شما راست
وَ تَوَدُّونَ
و شما دوست ميداريد
أَنَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ
آنكه غير خداوند سلاح يعنى كاروان
تَكُونُ لَكُمْ
باشد مر شما را چه شنيدهايد كه در كاروان چهل سوار بيش نيست لشگر كفار قريش نهصد و پنجاه مردند پس شما آسانتر ميخواهيد
وَ يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ
و ميخواهد خدا آنكه ثابت گرداند حق را
بِكَلِماتِهِ
بآيتهاى خود كه در باب محاربهء ذات الشوكه فرستاده كه متضمن امر است بقتال مشركان و يا بوعدهاى فتح و ظفر كه پيغمبر خود را داده يا بكلمات ازلى كه در قتل و اسر ايشان بر لوح محفوظ نوشته و باوامر ملائكه را بامداد اهل ايمان يعنى ارادهء الهى تعلق گرفته كه دين اسلام را ثابت گرداند بامداد فرشتگان مؤمنان را در وقت محاربه ايشان با مشركان
وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرِينَ
و ببرد و از بيخ بركند بنياد كافران را و همه را هلاك كند خلاصهء معنى آنست كه شما مىخواهيد كه مستغرق نعمتهاى او سبحانه باشيد و هيچ مكروهى بشما نرسد و حق تعالى ميخواهد .
لِيُحِقَّ الْحَقَّ
تا سبب مكارهى كه بشما رسد در جهاد ثابت گرداند و ظاهر سازد حق را كه دين اسلامست و يا بقتل مشركان نصرت دهد پيغمبر خود را كه پيغمبرى او به حق است
وَ يُبْطِلَ الْباطِلَ
و نابود سازد امر فاسد را كه كفر است
وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ
و اگرچه كارهاند و نميخواهند آن را كافران كه مستغرق گناهند .
إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ
و ياد كنيد اين را كه چون فرياد ميخواستيد از پروردگار خود در وقتى كه گزيرى نداشتيد از قتال و ميگفتند كه اى فرياد رس فرياد خواهان يارى ده ما را بر دشمنان دين خودت و گفتهاند كه چون حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شوكت و كثرت مشركان را بديد دعا كرد