اى برادر صورت اين حال بر چه وجه بود و اين حادثه عظيمهء از كجا بر شما واقع شد گفت چگويم چون نظر ما بر اهل اسلام افتاد خوفى عظيم از ايشان بر خاطر ما نشست و پشت بهزيمت داديم و ايشان تيغ كشيده در عقب ما روان شدند و در ميان ايشان جمعى را ديديم بر اسبان ابلق سوار و در ميان آسمان و زمين بر هوا ايستاده بر دست هر يكى تازيانه بر هر كه ميزدند هلاك ميشد و در اين جنگ عباس بن عبد المطلب اسير اهل اسلام شد از ابن عباس نقلست كه شخصى كه پدر مرا اسير كرده بود از بنى سليم بود و او را أبو البشر گفتندى كوتاه بالا و ضعيف البنيه بود و پدرم دراز بالا و قوى هيكل و فربه بدن بود رسول صلّى اللّه عليه و آله او را گفت كه عباس را چگونه گرفتى گفت مردى مرا مدد داد در گرفتن او كه من پيش از آن وى را نديده بودم - عباس و ابو جابر بن سهل بن حنيف از پدر خود روايت كرده كه ما در روز بدر ديديم كه بعضى از سواران در ميان ما شمشير را حواله مشركان ميكردند پيش از آنكه شمشير به گردن ايشان رسد سر ايشان از تن جدا ميشد القصه چون حق تعالى ملئكه را بمدد مسلمانان فرستاد و ايشان را وعده نصرت و ظفر داد در عقب آن ايشان را از فراز نهى كرده فرمود كه .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
اى آنان كه گرويدهايد
إِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا
چون ملاقات كنيد آنانرا كه كافرند
زَحْفاً
در حالتى كه انبوه درهم پيوسته باشند براى حرب شما
فَلا تُوَلُّوهُمُ الْأَدْبارَ
پس مگردانيد بر ايشان پشتها را يعنى هزيمت مكنيد و اگرچه گروهى اندك باشيد اين حكم على الاطلاق در اول اسلام بوده كه يك مؤمن از ده كافر زياده نشايستى گريختن و بآيهء الان خفف اللّه كه عنقريب مذكور خواهد شد منسوخ گشت .
وَ مَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ
و هر كه بگرداند بر ايشان در آن روز پشت خود را
إِلَّا مُتَحَرِّفاً
مگر در حالتى كه ميل كننده و بر گردنده باشد از طرفى به طرفى ديگر به جهت اصلاح سلاح و يا به جهت گريز خود
لِقِتالٍ
براى كارزار يعنى خود را چنان فرا نمايد كه ميگريزد و به آن خصم را بازى دهد تا غافل شود پس باز گردد و بر سر وى تازد چه اين از كيدهائيست كه در حرب مستحسن است
أَوْ مُتَحَيِّزاً
يا پناه جوينده باشد
إِلى فِئَةٍ
بسوى گروهى از مسلمانان يعنى از ميمنه بميسره رود يا به عكس تا بايشان استعانت يافته بر خصم حمله كند و هر كه به غير از اين دو وجه پشت بر خصم كند
فَقَدْ باءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ
پس بدرستى كه باز گردد بخشمى بزرگ از خدا
وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ
و بازگشت وى دوزخ باشد و بد جاى