ما و ايشان بنصرت اهل حق بر اهل باطل
وَ هُوَ خَيْرُ الْحاكِمِينَ
و خداست كه بهترين حكم كنندگانست و در حكم او ميل و مداهنه نيست و گويند خطاب بكفار است و صبر بمعنى انتظار يعنى ايا كفار چون به نبوت من معترف نميشويد و نميگرويد پس منتظر باشيد كه خداى تعالى عنقريب مبطلان را هلاك كند و به عذاب ابدى رساند و اهل حق را نجات دهد و ببهشت جاودانى در آرد .
قالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ
گفتند آنان كه گردن كشى كردند در پرستش خدا از گروه شعيب بعد از انكار دعوت او
لَنُخْرِجَنَّكَ يا شُعَيْبُ
هر آينه بيرون ميكنيم ترا اى شعيب
وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَكَ مِنْ قَرْيَتِنا
و آنان كه گرويدهاند با تو از ديه خود
أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنا
يا آنكه عود كنيد در كيش ما كه كفر است يعنى ميان ما و شما يكى از اين دو امر خواهد بود يا اخراج شما از ديه ما و يا عود شما در كفر شعيب در جواب ايشان
قالَ
گفت از روى انكار
أَ وَ لَوْ كُنَّا كارِهِينَ
اگرچه هستيم ناخواهان يعنى چگونه بطوع و رغبت خود بدين شما آيم و حال آنكه ما آن را كارهيم به جهت آنكه بطلان آن را شناختهايم مگر كه شما بجبر و قهر خواهيد كه ما را بدين خود آريد .
قَدِ افْتَرَيْنا عَلَى اللَّهِ كَذِباً
بدرستيكه افتراء كرده باشيم و بر بافته بر خدا دروغ را
إِنْ عُدْنا فِي مِلَّتِكُمْ
اگر باز گرديم ما در كيش شما
بَعْدَ إِذْ نَجَّانَا اللَّهُ
پس از آنكه رهانيده است ما را خدا
مِنْها
بايضاح ادله هاديه
وَ ما يَكُونُ لَنا أَنْ نَعُودَ فِيها
و نشايد و روا نباشد ما را آنكه باز گرديم بكفر
إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ
مگر آنكه خواهد خدا كه
رَبُّنا
پروردگار ماست اين استثنا از براى قطع طمع ايشانست در عود بملت ايشان چه آن را متعلق گردانيده است بر چيزى كه محالست كه ارادهء الهى به آن تعلق گيرد زيرا كه اراده كفر قبيح است و قبيح به دو سبحانه محالست يعنى ملخص معنى آنست كه همچنانكه قبيح است كه ارادهء حق تعالى تعلق گيرد بكفر محالست كه ما عود كنيم بملت شما
وَسِعَ رَبُّنا كُلَّ شَيْءٍ عِلْماً
و رسيده است پروردگار ما به همه چيزى از روى دانش يعنى علم ازلى او احاطه كرده است به همه چيزها كه از جمله علم اوست بعاقبت كار ما و شما از كفر و ايمان يا او اعلم است بصلاح و فساد و ملت شما
عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنا
بر خداى تعالى توكل گرديم در تثبيت ما بر ايمان و تخلص ما از اشرار و كار خود را به او باز گذاشتيم پس شعيب عليه السّلام روى از معاندان بر تافته بمناجات حضرت مجيب الدعوات توجه فرمود و گفت
رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنا وَ بَيْنَ قَوْمِنا بِالْحَقِّ
اى پروردگار