جمعيت و استكبار شما مانع عذاب شما نشد پس اصحاب اعراف اشاره كنند بسوى عمار و بلال و صهيب و سلمان و جناب و امثال ايشان و كافرانرا گويند .
أَ هؤُلاءِ الَّذِينَ أَقْسَمْتُمْ لا يَنالُهُمُ اللَّهُ بِرَحْمَةٍ
نه اين گروه آنانند كه در دنيا سوگند ميخورديد كه البته هرگز نرساند بديشان خدا بخشايش خود را و حالا برحمت حق در بهشتند و چون اصحاب اعراف از اين سخن فارغ شوند حق تعالى بكرم خود بعاصيان اهل ايمان خطاب كند كه
ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ
در آئيد ببهشت هيچ ترسى نيست بر شما از مخاوف و شدايد
وَ لا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ
و نه شما اندوهناك شويد از فوت مطلوب و مقصود ابن عباس فرموده كه چون اهل اعراف ببهشت در آيند دوزخيان را طمع دخول در جنت بخاطر رسد گويند خدايا ما را خويشانند در بهشت دستورى ده تا با ايشان سخن گوئيم حق تعالى اذن فرمايد بهشتيان را تا در دوزخ نگرند چون نگاه كنند خويشان خود را نشناسند چه خلقت ايشان متغير شده باشد اما دوزخيان ايشان را بشناسند و بنام و كنيت ايشان را بخوانند و از ايشان طعام و شراب بهشت خواهند چنان كه ميفرمايد .
وَ نادى أَصْحابُ النَّارِ أَصْحابَ الْجَنَّةِ
و آواز دهند دوزخيان بهشتيان را و توقع كنند
أَنْ أَفِيضُوا عَلَيْنا مِنَ الْماءِ
بر آنكه بريزيد بر ما آب از آب بهشت كه تشنگى ما را ببرد
أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ
يا بدهيد ما را از آنچه روزى كرده است خدا شما را از ساير اشربه و يا انواع طعام تا به آن دفع گرسنگى خود كنيم
قالُوا
گويند بهشتيان در جواب ايشان كه
إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَهُما
بدرستيكه خداى تعالى حرام كرده است طعام و شراب بهشت را
عَلَى الْكافِرِينَ
بر ناگرويدگان .
الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَهْواً وَ لَعِباً
آنكه فرا گرفتند شعار دين خود را مشغول بازيچهء چه ايشان در عيد خود بحوالى كعبه مىآمدند و دست ميزدند و بازى ميكردند
وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا
و بفريفت مر ايشان را زندگانى دنيا و طول مهلت تا از حق فراموش كردند و ندانستند كه دنيا غدارى است كشنده و مكارى است بازى دهنده
فَالْيَوْمَ نَنْساهُمْ
پس امروز با ايشان معامله كنيم و فروگذاريم ايشانرا در آتش
كَما نَسُوا
چنان كه ايشان فروگذاشتند و بر خاطر نگذرانيدند و مستعد نشدند
لِقاءَ يَوْمِهِمْ هذا
ديدن اين روز را
وَ ما كانُوا بِآياتِنا يَجْحَدُونَ
و چنانچه بودند كه از روى عناد بآيتهاى كتب ما و يا بعلامات ربوبيت انكار ميكردند چون حق تعالى ذكر هر دو فريق كرد در عقب آن بيان انزال حجت مىكند بر ايشان بقوله .
وَ لَقَدْ جِئْناهُمْ بِكِتابٍ