قادر بود كه به چشم زدنى همه چيزها بيافريند اما به جهت تعليم آنكه بندگان در كارها تعجيل نكنند و تانى كار فرمايند به مدت شش روز آنها را بيافريد و در مجمع آورده كه حق تعالى ابتداى آفرينش را از روز يكشنبه كرد تا آخر روز جمعه مكونات علوى و سفلى را ايجاد كرد
ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ
پس مستولى شد اراده او بر آفرينش عرش و يا غالب گشت بر عرش كه عظيمترين مخلوقاتست و هر گاه كه بر آن غالب و قادر باشد پس بر غير آن بطريق اولى - ابو الفتوح جرجانى در تفسير خود نقل كرده كه حق تعالى عرش را بر صورت تخت آفريده و در خبر است كه جبرئيل عليه السّلام خواست كه عظم عرش را بداند از حق تعالى اذن طلبيد تا در اطراف و جوانب آن پرد چندين سال ميپريد تا آنكه ضعف كرد و سست شد و از حق تعالى قوت طلبيد او سبحانه او را قوت داد تا بيشتر از پيشتر بهپريد در اين نوبت نيز سست گشت باز او را قوت داد تا چند نوبت اين صورت واقع شد چون از پريدن ملال يافت گفت خداوندا بيشتر را سير كردهام يا اكثر مانده از جانب الهى ندا آمد كه ايجبرئيل چندين هزار سالست كه ميپرى هنوز يك قائمهء از قوائم عرش را سير نكردهء جبرئيل گفت « سبحان من لا يعلم كيفية خلقه الا هو » پاكا خداوندى كه هيچكس را بر چگونگى آفرينش تو آگاهى نيست مگر ترا
يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ
درميكشد خدا شب تاريك را در روز روشن يعنى پوشيده ميگرداند روشنائى روز را بتاريكى شب
يَطْلُبُهُ
ميجويد شب روز را يعنى از پى او در ميآيد
حَثِيثاً
در حالتى كه شتاب كننده است مانند كسى كه طلب چيزى كند بر وجه سرعت و همچنانكه روز طالب شب است بسرعت شب نيز طالب روز است بسرعت مراد آنست كه آمدن روز در عقب شب است و به عكس مانند چيزى بر اثر چيزى كه طالب آن باشد
وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ
و آفريد آفتاب و ماه و ستارگان را در حالتى كه رام شدگانند بفرمان او يعنى مطيع فرمان اويند در مجارى خود و خلق اينها براى منافع بندگانست
أَلا لَهُ الْخَلْقُ
بدانيد كه مر خدايراست آفريدن جميع مخلوقات
وَ الْأَمْرُ
و مر او راست فرمان نافذ كه مقرون مصلحت است چه متصرف در جميع امور اوست نه غير او
تَبارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ
بزرگست خدا بوحدانيت در الوهيت و در ربوبيت پروردگار و آفريدگار همه عالميان و بعد از دلائل قدرت و وحدانيت خود امر مىكند ببندگان كه .
ادْعُوا رَبَّكُمْ
بخوانيد پروردگار خود را يعنى پرستش او كنيد
تَضَرُّعاً
در حالتى كه رازى كنندگان باشيد بر وجه تضرع و زارى
وَ خُفْيَةً
و در حالتى كه پنهانيد از نظر مردمان و يا از روى پوشيدگى و پنهانى چه دعا در خلوت دليل اخلاص است و محتاج مخلص را روى نا اميدى نيست
إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
بدرستى كه خدا دوست ندارد از حد در گذرندگانرا يعنى