وى زيادت مىشود ، گفتهاند كه : بضعف ضعف نطفه خواست و گفتهاند كه : ضعف مادر در حال حمل و وضع ، و گفتهاند : ضعف مادر و فرزند در وقت وضع ، و گفتهاند : ضعف فرزند خواست در رحم ؛ در اوّل نطفه آنگه علقه آنگه مضغه آنگه عظام ؛ تا آخر آيت « 1 » .
[ وَ فِصالُهُ فِي عامَيْنِ ]
و شير باز كردن او در دو سال است « 2 » ؛ آيت را دليل است بر آنكه رضاع شرعى در مدّت دو سال باشد
[ أَنِ اشْكُرْ لِي وَ لِوالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ ]
آنچه انسان را به آن وصيّت كرد اينست كه : شكر كن مرا و مادر و پدر خود را كه بازگشت شما و همهء خلقان با من خواهد بود .
[ سوره لقمان ( 31 ) : آيات 15 تا 16 ]
وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما وَ صاحِبْهُما فِي الدُّنْيا مَعْرُوفاً وَ اتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ( 15 ) يا بُنَيَّ إِنَّها إِنْ تَكُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّماواتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ ( 16 )
و اگر مادر و پدر تو جهد كنند و كوشند تا به من كه آفريدگار توام شرك آرى و با من شريك گردانى چيزى را كه ترا به آن علمى « 3 » نبود ايشان را طاعت مدار و با ايشان در دنيا مصاحبت بنيكوئى كن و راه آنكس را متابعت كن كه با من رجوع كرد ، پس از آنكه از دنيا مفارقت كنيد رجوع شما با من خواهد بود من شما را خبر دهم و بيا گاهانم به آنچه شما كرده باشيد ؛ گفتند كه : آيت در سعد وقّاص آمد و مادرش كه او نذر كرده بود كه طعام نخورد تا كه سعد از مسلمانى برنگردد « 4 » آنگه با سر حكايت وصيّت لقمان رفت پسرش را و خبر داد كه : لقمان پسر خود را گفت كه : اى پسرك من اگر حسنهء باشد يا سيّئهء همسنگ دانهء از سپندان و آنگه در ميان
هامش
( 1 ) - مراد بآيهء مشار اليها آيهء 14 سورهء مباركهء « مؤمنون » است .
( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « و آيت دليل است بر آنكه رضاع شرعى دو سال بود پس از آن هر شير كه دهد حكم رضاع ندارد و تحريم ندارد » .
( 3 ) - در غالب نسخ : « علم » بدون ياء در آخر .
( 4 ) - كذا در بعضى نسخ و در تفسير چاپى ابو الفتوح ( ره ) ليكن در بعضى نسخ :
« برگردد » و هر يك بتوجيهى درست است . ابو الفتوح ( ره ) در تفسير خود بعد از اشاره بقصّه گفته : « و اين قصّه رفته است در سورة العنكبوت » .