گفت : مراد آنست كه كنيزكان مطرب خوش آواز ميخريدند و بعضى كنيزكان را علم اغانى و سرود مىآموختند .
ابو امامه از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرد كه او گفت : حلال نباشد تعليم مغنّيان و زنانى كه غنا آموزند و بيعشان روا نباشد و بهاىشان حرام باشد آنگه گفت : هيچكس نباشد كه آواز بغنا بردارد و الّا دو شيطان بيايند و بر دوشهاى او بنشينند و او را بپاى ميزنند و ميجنبانند تا خاموش شدن ضحّاك گفت : غنا مفسدهء مال است و مفسدهء دل است و جاى سخط خداست ؛ ابن عبّاس گفت : آيت در حقّ مردى آمد كه او كنيزكى خنياگر « 1 » بخريد تا براى او غنا ميگفت پيوسته ، و هر حديث كه ترا از ذكر خداى تعالى مشغول كند آن لهو باشد .
ابو امامه روايت كرد كه رسول خداى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت كه : خداى تعالى مرا بفرستاد تا هدى و رحمت عالميان باشم و مرا فرمود : تا مزامير و معازف « 2 » و أوتار و بتان را محو كنم و خداى من سوگند خورد بعزّت خود كه هر كه شربتى از خمر باز خورد به قصد ؛ من او را مانند آن شربتى دهم از صديد در قيامت ، و هر كه او خمر خوردن رها كند ؛ من او را از حوضهاى قدس آب دهم . آنگه گفت : آلات مزامير را فروختن و خريدن و بهاى آموختن و تجارت كردن به آن حرام است محمد بن المنكدر گفت : در اخبار چنان شنيدم كه روز قيامت خداى تعالى گويد : كجايند آنان كه سمعهاى خود را از لهو و مزامير شيطان منزّه داشتند « 3 » ايشان را در رياض مشك من بريد و حمد و ثناى من بشنوانيد و بگوئيد ايشان را كه : لا خوف عليكم اليوم و لا أنتم تحزنون ؛ شما را امروز هيچ غمى نخواهد بودن . و حمّاد بن ابراهيم گفت : غنا نفاق در دل روياند
[ وَ يَتَّخِذَها هُزُواً ]
و فرا گيرد آيات خداى را بافسوس و سخريّت ؛ آنان كه چنين كنند ايشان را عذابى بود خوار كننده .
هامش
( 1 ) - در برهان گفته : « خنيا بر وزن دنيا سرود و نغمه باشد و خنياگر خواننده و سرودگو » .
( 2 ) - در منتهى الارب گفته : « معازف [ بفتح ميم و كسر راء ] آلتهاى لهو مانند رود جامه و طنبور ، واحده عزف بالفتح او معزف كمنبر او معزفة كمكنسة او معزف كمجلس ، و نيز معزف بالكسر چغانه » .
( 3 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « آنگه فرشتگان را گويد » .