سورة لقمان
مكّيّة و هى اربع و ثلاثون اية
بسم اللّه الرّحمن الرّحيم
[ سوره لقمان ( 31 ) : آيات 1 تا 6 ]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
الم ( 1 ) تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْحَكِيمِ ( 2 ) هُدىً وَ رَحْمَةً لِلْمُحْسِنِينَ ( 3 ) الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ( 4 )
أُولئِكَ عَلى هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ( 5 ) وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ يَتَّخِذَها هُزُواً أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ ( 6 )
اين سوره مكّى است و سى و چهار آيت است « 1 » .
از أبىّ كعب روايت است كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : هر كه سورهء لقمان بخواند قيامت رفيق لقمان باشد و بعدد هر كه در دنيا معروف كند و منكر « 2 » خداى تعالى او را ده حسنه بنويسد « 3 » .
منم خداى ميدانم « 4 » كه اين آيات كتابى است محكم يعنى قرآن و هدايتى و رحمتى « 5 »
هامش
( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء : « و پانصد و چهل و هشت كلمت است ، و دو هزار و صد و ده حرف است » .
( 2 ) - در نسخ اين تفسير و تفسير منهج الصّادقين كه مأخوذ از اين تفسير است : « امر معروف كند و نهى منكر » بخلاف تفسير ابو الفتوح ( ره ) و همچنين مجمع البيان كه گفته : « بعدد من عمل بالمعروف و عمل بالمنكر » .
( 3 ) - در يك نسخه باضافهء اين روايت : « باقر عليه السلام گفت : هر كه سورهء لقمان بر خواند در هر شب آدينه خداى عزّ و جلّ در آن شب فرشتهء بر او موكّل گرداند تا نگاهدارد او را از شرّ ابليس و لشكر وى تا كه صبح برآيد ، و اگر روز خواند همچنان ميدارد تا كه شب در آيد » و اين روايت در ثواب الاعمال صدوق ( ره ) هست و مفسّران ما رضوان اللّه عليهم آن را در تفاسير خود نقل كردهاند .
( 4 ) - در بعضى نسخ : [ منم آن خداى كه ميدانم ] مولى فتح اللّه ( ره ) در منهج الصادقين گفته : «[ الم ]دانسته شد كه حروف مقطّعهء مبادى سوره مفاتيح كنوز عبرند و در[ الم ]گفتهاند كه : ألف اشارت است به « أنا » ، و لام به « لى » : و ميم به « منّى » ؛ يعنى أنا اللّه ، و لي جميع صفات الكمال ، و منّى الغفران و الاحسان ، و أشهر اقوال آنست كه بمعنى أنا اللّه أعلم يعنى منم خدائى كه ميدانم همه چيزها را » .
( 5 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : «[ هُدىً وَ رَحْمَةً ]جملهء قرّاء خواندند منصوب بر حال از كتاب ؛ و حمزه تنها خواند : هدى و رحمة ؛ بر خبر از مبتداى محذوف ؛ اى هو هدى و رحمة ؛ بيان است و لطف اين كتاب نيكوكاران را » .