معاذ جبل گفت : با رسول خداى در بعضى راهها ميرفتم مرا گفت : اى معاذ اين السّابقون ؟ كجااند سابقان ؟ - گفتم : يا رسول اللّه ايشان از پيش رفتند و ما از پس مانديم ، گفت : اى معاذ كجااند سابقان كه بر ذكر خداى حريص بودند ؟ آنگه گفت : هر كه خواهد كه در مرغزارهاى بهشت چرا كند بايد كه ذكر خداى بسيار كند .
ابو الدّرداء گفت : خبر دهم شما را ببهترين علمهاى شما و دوسترين بنزديك خداى و تمامتر در درجات و بهتر از جهاد كردن و زر و درم به صدقه دادن ؟ گفتند : آن كدام است ؟ - گفت : ذكر خداى لقوله
[ وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ]
.
معاذ جبل گفت كه : رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را پرسيدم كه : از عملها كدام فاضلتر است ؟ - گفت : آنكه مرگ به تو رسد و زبان تو تر بود بذكر خداى تعالى .
ابو هريره روايت كرد از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه : دنيا ملعون است با آنچه درو است إلّا ذكر خداى تعالى يا عالمى يا متعلّمى « 1 » .
ابو سعيد خدرى از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرد كه : هيچ مجلس نباشد كه اهل آن مجلس ذكر خداى كنند الّا كه فريشتگان گرد ايشان درآيند و برحمت ايشان را باز پوشند ، و خداى تعالى ذكر ايشان كند در ملأ أعلى .
[ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ]
و خداى ميداند آنچه شما ميكنيد از خير و طاعت ؛ بر آن ثواب دهد و جزا رساند .
[ وَ لا تُجادِلُوا ]
و جدال مكنيد با اهل كتاب الّا بر وجهى كه نيكوتر باشد . قتاده گفت : آيت منسوخ است
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) در اين مورد از تفسير خود آورده ( ج 4 چاپ اوّل ؛ ص 240 ) :
ابو هريره روايت كرد كه رسول عليه السلام گفت : خداى تعالى گفت كه : أنا عند ظنّ عبدى بى ، و أنا مع عبدى إذا ذكرنى ، فان ذكرنى فى نفسه ذكرته فى نفسى ، و ان ذكرنى فى ملاء ذكرته فى ملاء خير منهم ، و ان تقرّب إلىّ شبرا تقرّبت إليه ذراعا ، و ان تقرّب إلىّ ذراعا تقرّبت اليه باعا ، و من أتانى مشيّا أتيته هرولة ؛ گفت : من بنزديك گمان بندهام به من ، و من با بندهام چون مرا ياد كند ، اگر مرا ياد كند در نفس خود يادش كنم در نفس خود ، و اگر مرا ياد كند در مجمعى يادش كنم در مجمعى به از آن ، و اگر تقرّب كند به من بيك شبر تقرّب كنم به او يك أرش ، و اگر تقرّب كند به من يك أرش تقرّب كنم به او يك باع ، و اگر به من آيد برفتن من با او شوم بتاختن ؛ و الفاظ اين خبر محمول است و متأوّل بر تشبيه و مبالغت » .