و ترسناك از آنكه خبر آشكارا شود و وى را بگيرند و بقصاص قبطى بكشند و چشم ميداشت مكروه را و آنكه لحظه بلحظه كس بوى رسد « 1 » پس چون نگاه كرد همان مرد را ديد كه دى « 2 » از وى نصرت خواسته بود بر قبطى ، ديگر باره فرياد ميكرد و بانگ ميداشت و ازو فرياد ميخواست موسى از حادثهء دينه « 3 » دلتنگ بود و خائف ؛ روى بوى آورد و وى را گفت :
[ إِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُبِينٌ ]
بدرستيكه تو مردى جاهل و نادانى هويدائى ؛ اى من هر روز براى تو با كسى خصومت خواهم كرد ؟ ! آنگه روى بايشان آورد براى آنكه تا اسرائيلى را از دست قبطى برهاند اسرائيلى نگاه كرد موسى را ديد از اوّل ملامت وى شنيده و زخم دينهء وى ديده از وى بر خود بترسيد « 4 » و شتاب كرد پيش از آنكه موسى دست بقبطى كند تا او را دور كند وى روى بموسى آورد و گفت :
[ أَ تُرِيدُ أَنْ تَقْتُلَنِي كَما قَتَلْتَ نَفْساً بِالْأَمْسِ ]
اى ميخواهى كه مرا نيز بكشى چنان كه ديروز مردى را بكشتى ؟ ! تو نميخواهى الّا آنكه جبّارى باشى در زمين ؛ و نميخواهى كه از جملهء مصلحان باشى ، چون اسرائيلى اين سخن بگفت موسى باز ماند و دست كوتاه كرد و بر اسرائيلى انكار نكرد و ايشان را رها كرد و برفت . آنگه قبطى چون اين سخن بشنيد بدانست كه آن مرد را وى كشته است و چون ديروز قبطيان پيش فرعون آمده بودند و تظلّم كرده كه اسرائيليان مردى را از آن ما كشتهاند و فرعون ايشان را گفته بود كه : بىحجّت و بيّنت بيگناهى را نتوان كشتن ؛ برويد و تفحّص كنيد ، ايشان از پيش فرعون بيامدند و در تفحّص افتادند
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « ترقّب و توقّع اخبار ميكرد و تجسّس احوال » .
( 2 ) - در برهان قاطع گفته : « دى بكسر اوّل روز گذشته را گويند » پس ترجمهء [ أمس ] مىباشد ؛ ابو نصر فراهى در نصاب الصبيان گفته : « غدو أمس عكسند فردا و دى » .
( 3 ) - « دينه » يعنى ديروزى ؛ و آن نسبت به « دى » است بمعنى ديروز ؛ سنائى گفته :« بچهء بط اگرچه دينه بود * آب درياش تا به سينه بود »و در تفسير چاپى ابو الفتوح ( ره ) بجاى آن در همهء موارد ذكر [ دينه ] لفظ « ديرينه » آمده ( رجوع شود بصفحهء 193 جلد 4 چاپ اوّل ) و گمان ميكنم و بلكه يقين كه تحريف و تصحيف كردهاند .
( 4 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « اسرائيلى بموسى نگريد او را خشمناك ديد بر صورت ديرينه گمان برد از بعد فهم و قلّت عقل كه موسى آهنگ او دارد براى آنكه او را ملامت كرد باوّل و زخم ديرينه ديده بود شتاب كرد و پيش از آنكه موسى دست بقبطى كند ( تا آخر ) .