بنيكوئى و سهولت و نرم جانبى كن ، پس اگر در تو عاصى شوند و فرمان تو نبرند بگو :
من بيزارم از آنچه شما ميكنيد و اگر با تو عداوت آغاز نهند تو توكّل بر خداى كن كه غالب است كس او را غلبه نتواند كردن مهربانست بر بندگان خويش ، بر ايشان رحمت كند .
[ الَّذِي يَراكَ ]
آنخداى كه ترا بيند آنگه كه تو برخيزى براى نماز كردن و بگردى « 1 » در ميان سجدهكنندگان و نماز كنندگان و گفتند : ترا بيند در تصرّفاتى كه كنى و بهر كارى كه به آن قيام نمائى و نيز بيند گرديدن تو در ميان ساجدان . عبد اللّه عبّاس گفت كه : معنى اينست . بيند ترا در نماز كه از حالى بحالى ميگردى ؛ از قيام به ركوع ، و از ركوع بسجود . عكرمه از عبد اللّه عبّاس روايت كرد كه : معنى اينست كه مىبيند گرديدن تو از پشت پيغمبرى به پشت پيغمبر ديگر تا آنكه به پشت عبد اللّه رسيدى .
اصحاب ما به اين آيت تمسّك كردهاند در آنكه پدران رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مؤمن بودند كه خداى تعالى گفت : من مىبينم گرديدن تو در پشت ساجدان با طهارت « 2 »
[ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ]
اوست آن خداى كه شنوا و داناست به آنچه خلق عمل ميكنند و ميگويند ؛ همهء مسموعات را شنود و همهء معلومات را شناسد و داند .
[ سوره الشعراء ( 26 ) : آيات 221 تا 227 ]
هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّياطِينُ ( 221 ) تَنَزَّلُ عَلى كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ ( 222 ) يُلْقُونَ السَّمْعَ وَ أَكْثَرُهُمْ كاذِبُونَ ( 223 ) وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ ( 224 ) أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ ( 225 )
وَ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ ( 226 ) إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ ذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيراً وَ انْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ ( 227 )
بگو اى محمّد كسانى را كه ميگويند كه : اين قرآن بمحمّد شياطين القا ميكنند كه : من شما را خبر دهم و بيا گاهانم كه شياطين بكه فرومىآيند ؟ و آنگه بيان كرد و گفت :
[ تَنَزَّلُ عَلى كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ ]
شياطين بهر دروغزنى بزه كار « 3 » فرومىآيند و مراد به اين كاهنان و اختر گويانند مقاتل گفت : مسيلمهء كذّاب و طليحه « 4 »
[ يُلْقُونَ السَّمْعَ ]
اين
هامش
( 1 ) - در بعضى نسخ : « و ميگردى » و در بعضى ديگر : « نماز ميكردى » .
( 2 ) - « با طهارت » در غالب نسخ نيست .
( 3 ) - « بزه » بفتح اوّل و ثانى بمعنى گناه و خطاست .
( 4 ) - مراد طليحة بن خويلد اسدى است كه بعد از دعوى نبوّت اسلام آورد و در سال 21 شهيد شد .