و كردار نيكو كند و او مؤمن باشد از ظلم نترسد و از شكستگى و نقصان حقّ خود نينديشد ؛ عبد اللّه عبّاس گفت : نترسد كه از حسنات او چيزى نقصان كنند و در سيّئاتش افزايند .
[ سوره طه ( 20 ) : آيات 113 تا 115 ]
وَ كَذلِكَ أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا وَ صَرَّفْنا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْراً ( 113 ) فَتَعالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً ( 114 ) وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً ( 115 )
و همچنين فرو فرستاديم بر تو اين آيات كه مشتمل است بر وعد و وعيد ، فرستاديم بر تو قرآنى عربى ؛ به زبان عرب و لغت ايشان ، و مكرّر گردانيديم درو انواع وعيد و بيان كرديم تا باشد كه اين كافران بترسند از عقاب من و احتراز كنند از معاصى ، يا اين قرآن ايشان را شرفى و بزرگئى حاصل كند بسبب ايمان ، و پندى و موعظتى و عبرتى پديد آورد .
[ فَتَعالَى اللَّهُ الْمَلِكُ ]
بزرگوارست پادشاهى كه پادشاهى سزاوار اوست و خدائى كه ملك و پادشاهى او را حقّ است و ديگرى را باطل . چون ذكر قرآن كرد بر سبيل استطراد رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را فرمود : چون جبرئيل وحى آورد تو به خواندن تعجيل مكن پيش از آنكه وحى گزارده شود و تمام كرده آيد .
مفسّران گفتهاند : سبب نزول آيت آن بود كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم چون جبرئيل عليه السّلام قرآن بر وى خواندى آن حضرت نيز همراه جبرئيل خواندى از حرص او بر آن ؛ خداى تعالى اين آيت فرستاد . و گفتند : رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم چون قرآن جبرئيل بر او ميخواند او نيز از حرص تمام ناشده بر صحابه خواندى خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : قرآن بر صحابهء خود مخوان و ايشان را مياموز تا آنگه كه نيك بدانى و مجمل را از مفصّل بشناسى ؛ و از خداى تعالى زيادتى علم خواه و بگو : خداوندا مرا علم بيفزاى و دانش من در زيادت گردان
[ وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ
« 1 »
]
ما عهد كرديم و وصيّت فرموديم آدم را كه گرد درخت گندم مگرد و طاعت شيطان مدار ، آدم آن عهد و وصيّت را فراموش كرد و ما او را عزمى نيافتيم بر معصيت يعنى غرض او مخالفت فرمان ما نبود .
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : «[ وَ لَقَدْ عَهِدْنا ]اين [ عهد ] بمعنى امر و وصيّت است ؛ يقال :
عهد اليه اذا أوصى اليه ؛ يعنى ما با آدم عهد كرديم » .