آمدهء بما تا ما را بجادوى خويش از شهر ما و زمين ما كه مصر است بيرون كنى ؟ ! ما نيز به تو آريم سحرى و جادوئى كه مانند آنست ، ميان ما و ميان خود موعدى بديد كن و ميقاتى نه ؛ كه ما و تو آن را خلاف نكنيم و از آن در نگذريم ، در مكانى و موضعى كه آن مستوى باشد « 1 » يعنى صحراى هموار و زمين هامون . كلبى گفت : سوى هذا المكان ؛ جز اين مكان كه ما دروئيم
[ قالَ مَوْعِدُكُمْ يَوْمُ الزِّينَةِ ]
موسى عليه السّلام گفت : موعد شما روز زينت است
هامش
( 1 ) - اين عبارت « در مكانى و موضعى كه آن مستوى باشد » معنى[ مَكاناً سُوىً ]است كه ابو الفتوح ( ره ) نسبت به آن چنين گفته : «[ مَكاناً سُوىً ]بدل [ موعد ] است اى مكانا سويّا ؛ بر زمينى راست ، مقاتل و قتاده گفتند : عدلا بينك و بيننا ، عبد اللّه عبّاس گفت : نصفا اى أنصافا ، كلبى گفت : سوى هذا المكان ؛ جز اين جايگاه كه ما در اوئيم اين ساعت ، ابو عبيده گفت : وسطا بين القريتين ؛ ميان دو شهر ، قال الشاعر :وجدنا أبانا كان حلّ ببلدة * سوى بين قيس قيس غيلان و الفررعاصم و حمزه و حسن بصرى و أعمش خواندند بضمّ السين و اين دو لغت است مثل عدى و عدى و طوى و طوى » .
مولى فتح اللّه ( ره ) در منهج الصادقين گفته : «[ مَكاناً سُوىً ]در جائى كه مساوى باشد مسافت قوم ما و تو به آن ، يا مكان مستوى و هموار كه در او پستى و بلندى نباشد تا همهء مردمان به تو نظاره توانند كرد .
بدانكه[ سُوىً ]مصدر است بمعنى فاعل اى مكانا مستويا و [ موعد ] بمعنى مصدر است نه اسم زمان يا مكان بدليل[ لا نُخْلِفُهُ ]چه اخلاف ملايم زمان و مكان نيست ، و انتصاب[ مَكاناً ]بفعلى است كه مدلول عليه مصدر است نه مصدر ؛ زيرا موصوفيّت او مانع عامليّت اوست يا ببدليّت از[ مَوْعِداً ]بر تقدير مكان كه مضاف باشد به[ مَوْعِداً ]و بنابراين طباق جواب در قوله تعالى[ قالَ مَوْعِدُكُمْ يَوْمُ الزِّينَةِ ]من حيث المعنى باشد چه[ يَوْمُ الزِّينَةِ ]دالّ است بر مكانى كه مشتهر باشد به اجتماع مردمان در آن روز » .
فيروز آبادى گفته : «[ مَكاناً سُوىً ]بالكسر و الضمّ معلم » و زبيدى در شرح آن گفته : « و قوله تعالى[ مَكاناً سُوىً ]هو بالكسر و الضمّ قال الفرّاء : و اكثر كلامهم بالفتح اذا كان بمعنى نصف و عدل فتحوه و مدوّه و الكسر مع الضمّ عربيّان و قرىء بهما ، و قال الراغب مكان سوى و سوى مستو طرفاه ؛ يستعمل وصفا و ظرفا ، و أصل ذلك مصدر قال ابن سيده : اى معلم و هو الاثر الذى يستدلّ به على الطريق و تقديره ذو معلم يهتدى به اليه ؛ قاله شيخنا » .