سعيد جبير از عبد اللّه عبّاس روايت كرد كه اين خانهها مسجدهاست ، و مسجدها در زمين همچنان تابنده و روشن باشند « 1 » اهل آسمانها را كه ستارگان اهل زمين را ، و كسى كه زيارت مسجدى كرد خدايرا زيارت كرد ، و واجب است خدايرا كه زاير خود را گرامى دارد .
أنس مالك روايت كرد كه : يك روز رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين آيت « 2 » ميخواند مردى برپاى خاست و گفت : يا رسول اللّه اين خانهها كدام است ؟ - گفت : خانههاى پيغمبرانست ابو بكر برپاى خاست و گفت : يا رسول اللّه خانهء فاطمه و على ازين جمله است ؟ - گفت :
هست و اين خانه فاضلترين خانههاست در خانههائى كه خداى تعالى دستورى داده است كه آن را رفيع گردانند ( يعنى از روى قدر و منزلت ) ، و در آنجا نام وى برند ، و او را تسبيح كنند در آنجا ببامدادان و شبانگاهان مردانى ؛ عبد اللّه عبّاس گفت : مراد به اين تسبيح نماز است لقوله :
[ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ ]
يعنى نماز بامداد و شام گزارند ، ديگر مفسّران گفتند : مراد نمازهاى پنجگانه است ؛ براى آنكه [ غدوّ ] وقت نماز بامداد است و [ آصال ] جامع است پيشين و ديگر و شام و خفتن را .
ابو هريره از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرد كه : هيچ كس نباشد كه بامداد و شبانگاه به مسجد رود و مسجد را بر جاهاى ديگر بگزيند الّا كه او را بنزديك خداى نزلى باشد معدّ و بساخته در بهشت « 3 » ؛ چنان كه يكى از ما بنزديك دوستى رود به زيارت ؛ نه او اجتهاد كند در كرامت او ؟ ! سهل بن سعد السّاعدى « 4 » روايت كرد از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه هر كه بامداد و شبانگاه
هامش
( 1 ) - در بعضى نسخ : « باشد » .
( 2 ) - نگارنده گويد : مطالب بسيار مهمّ و بيانات بسيار دقيق و نفيس در پيرامون اين آيهء شريفه هست كه ما ببرخى از آنها در كشف الكربة فى شرح دعاء الندبه [ در شرح اين آيه « انّ اوّل بيت وضع للنّاس للذى ببكة مباركا ( تا آخر ) » كه در متن دعاى ندبه آورده شده اشاره كردهايم وفّقنا اللّه لاتمامه و طبعه و نشره بحقّ حبيبه محمد و عترته صلاته عليه و عليهم .
( 3 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « نزل معدّ و بجارده باشد در بهشت » و مكرّر در تعليقات ياد شد كه « بجارده » بمعنى « معدّ » و ساخته و آماده شده است .
( 4 ) - جزرى در اسد الغابه گفته : « سهل بن سعد بن مالك بن خالد بن ثعلبة بن حارثة بن عمرو بن الخزرج بن ساعدة بن كعب بن الخزرج الانصارىّ الساعدىّ و قال العدوىّ فى نسبه : سهل بن سعد بن مالك بن خالد و هذا يؤيّد قول أبى عمر فى ثابت بن سعد فانّه قال فيه ( تا آخر كلام او كه طويل الذيل است ) » .