لعان فسخ است طلاق نيست و مذهب شافعى همين است و ابو حنيفه گفت : طلاق هست با اين آيت كه
[ وَ يَدْرَؤُا عَنْهَا الْعَذابَ ]
و بازدارد و دفع كند از زن عذاب را يعنى حدّ زنا را آنكه او نيز چهار سوگند خورد بخداى كه آن مرد درين دعوى دروغزنست و مذهب ابو حنيفه آنست كه عذاب حبس است
[ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ ]
و اگر نه فضل خدا و رحمت او بودى و آنكه خداى تعالى توبه پذيرنده و درستكار و درست گفتار است شما همه هلاك شديد و بعقاب عاجل برسيديد « 1 » .
[ سوره النور ( 24 ) : آيات 11 تا 13 ]
إِنَّ الَّذِينَ جاؤُ بِالْإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لا تَحْسَبُوهُ شَرًّا لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ الْإِثْمِ وَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذابٌ عَظِيمٌ ( 11 ) لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بِأَنْفُسِهِمْ خَيْراً وَ قالُوا هذا إِفْكٌ مُبِينٌ ( 12 ) لَوْ لا جاؤُ عَلَيْهِ بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ فَإِذْ لَمْ يَأْتُوا بِالشُّهَداءِ فَأُولئِكَ عِنْدَ اللَّهِ هُمُ الْكاذِبُونَ ( 13 )
حق سبحانه و تعالى اين آيات در جمعى منافقان فرستاد كه ايشان تهمت كردند عايشه را و سبب آن بود كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را عادت چنان بود كه چون بسفرى رفتى قرعه زدى بنام زنان ؛ بنام هر كه برآمدى او را با خود ببردى ، درين غزاة كه غزوهء بنى المصطلق بود قرعه بنام عايشه برآمد و اين از پس آن بود كه آيت حجاب آمده بود و خداى تعالى زنان را فرموده بود كه از مردان روى بپوشند ، عايشه گفت : رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم هودجى فرمود براى من و مرا در آنجا نشاند و برفت و آن غزو بكرد و بازگشت چون بنزديك مدينه رسيديم در شب فرود آمديم بمنزلى ؛ من برخاستم در شب با زنى ديگر كه با من بود در نيم شب و از لشكرگاه دور برفتيم به قضاى حاجت ، چون بازآمديم عقدى بود مرا از مهرهء يمانى بر گردن داشتم دست بماليدم نمانده بود گمان
هامش
( 1 ) - جواب[ لَوْ لا ]است كه ابو الفتوح ( ره ) راجع به آن چنين گفته : « جواب[ لَوْ لا ]از كلام حذف كرد لدلالة الكلام عليه و التقدير لهلكتم ؛ أو لعوجلتم بالعقوبة ؛ و مانند اين در قرآن و كلام عرب بسيار است منها قوله : كلّا لو تعلمون علم اليقين ، و منها قوله : و لو أنّ قرآنا سيّرت به الجبال ، و فى المثل : لو ذات سوار لطمتنى ؛ و قال جرير :
كذب العواذل لو رأين مناخنا تحرير أمّه و المطىّ سوام » .
پس مراد اينست كه اگر نه فضل خدا ميبود شما هلاك ميشديد و بعقاب عاجل ميرسيديد .