و پيداست ، آشكارا و نهان شناسد ، پس اين خداى كه صفت او اينست متعالى و بزرگوار است از آنچه بوى شرك آرند .
[ سوره المؤمنون ( 23 ) : آيات 93 تا 100 ]
قُلْ رَبِّ إِمَّا تُرِيَنِّي ما يُوعَدُونَ ( 93 ) رَبِّ فَلا تَجْعَلْنِي فِي الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ( 94 ) وَ إِنَّا عَلى أَنْ نُرِيَكَ ما نَعِدُهُمْ لَقادِرُونَ ( 95 ) ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَصِفُونَ ( 96 ) وَ قُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزاتِ الشَّياطِينِ ( 97 )
وَ أَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ ( 98 ) حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ ( 99 ) لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ كَلاَّ إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ ( 100 )
آنگه خداى تعالى رسول را دعا بياموخت ؛ گفت بگو اى محمّد كه : بار خدايا اگر به من نمائى آنچه ايشان را به آن بيم كردند و وعده دادند از عذاب مرا در جملهء ايشان كه ظالمانند مگردان ، و در عذاب با ايشان قرين مكن ، و اين بر سبيل رغبت و خشوع و انقطاع فرمود .
اين آيت دليل است بر آنكه آنچه دانند كه خداى تعالى بخواهد كردن لا محاله يا نخواهد كردن ؛ از وى بخواهند بر سبيل خضوع و خشوع و تعبّد ، چه اگر رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين دعا كردى و اگر نه ؛ خداى تعالى او را در جملهء كافران عذاب نكردى كه اين ظالمى كند يا جاهلى « 1 »
[ وَ إِنَّا عَلى أَنْ نُرِيَكَ ]
و ما قادريم و توانا بر آنچه ايشان را
هامش
( 1 ) - طبرسى ( ره ) در مجمع البيان گفته : « و فى هذا دلالة على ان يدعو الانسان بما يعلم أنّ اللّه يفعله لا محالة ؛ لأنّ من المعلوم أنّ اللّه تعالى لا يعذّب انبيائه مع المعذّبين ؛ و تكون الفائدة فى ذلك اظهار الرغبة الى اللّه تعالى » .
مولى فتح اللّه ( ره ) نيز گفته : «[ رَبِّ فَلا تَجْعَلْنِي فِي الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ]اى پروردگار من پس مگردان مرا در گروه ستمكاران ؛ يعنى مرا قرين ايشان مگردان در عذاب ، اين سخن يا به جهت تواضع و هضم نفس است و خشوع و انقطاع ، و يا به جهت تعبّد و اخبات و اظهار رغبت به حضرت احديّت ، و يا تنبيه بر آنكه شومى ظلمگاه است كه به بىگناهان نيز ميرسد كقوله تعالى : و اتّقوا فتنة لا تصيبنّ الّذين ظلموا منكم خاصّة ، تكرير نداء و تصديق هر يك از شرط و جزاء به آن جهت فضل تضرّع و مزيت استخبات است ، و وضع ظاهر در موضع ضمير كه [ فيهم ] است به جهت تصريح است بسبب نزول عذاب و استحقاق عقاب » .