و اين براى آن گفتند كه بنى اسرائيل را بندگان و خدمتگاران خود كرده بودند
[ فَكَذَّبُوهُما ]
فرعون و قومش موسى و هارون را بدروغ داشتند ، و بسبب تكذيب ايشان بود موسى و هارون را كه از جملهء هلاك شدگان گشتند يعنى ايشان را هلاك كرديم .
[ وَ لَقَدْ آتَيْنا ]
و بدرستى كه داديم موسى را كتاب يعنى [ توراة ] تا باشد كه ايشان مهتدى شوند و راه يافته گردند ،
[ وَ جَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ ]
ما پسر مريم و مادرش را آيتى و حجّتى كرديم بر آنكه ما قادريم بر اختراع و ابداع كه بر سبيل ابتدا بيواسطهء چيزى آفرينيم و آيت و حجّت در هر دو يكى بود و آن آن بود كه عيسى را بيافريديم بىپدرى ، و مريم باردار گشت بىمردى ، براى اين گفت
[ آيَةً ]
و نگفت : آيتين ، و گفتند كه : تقدير آنست كه ما هر يكى را آيتى كرديم يا اين كه : ما شأن و كار ايشان را آيتى كرديم براى آنكه آيت كه معجز بود شأن ايشان بود نه شخص ايشان ؛ چه عيسى عليه السّلام مولودى بود بىپدرى ، و مريم آبستنى بود بىمماسّهء مردى ، و ايشان را يعنى عيسى و مادرش را جاى داديم و با جائى برديم كه پشتهء بود بلند ، و خداوند قرار و آب روان بود .
سعيد بن المسيّب از عبد اللّه سلام روايت كرد كه : مراد دمشق است . قتاده و كعب - الاحبار گفتند : بيت المقدّس است كه اين زمين به آسمان نزديكترست از همهء زمينها ببيست و هشت ميل . و مراد به
[ ذاتِ قَرارٍ ]
زمين راست است كه درو بتوان نشستن و مسكن ساختن ، و
[ مَعِينٍ ]
آبى باشد ظاهر كه بر روى زمين برود .
[ سوره المؤمنون ( 23 ) : آيات 51 تا 56 ]
يا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً إِنِّي بِما تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ ( 51 ) وَ إِنَّ هذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ ( 52 ) فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ زُبُراً كُلُّ حِزْبٍ بِما لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ ( 53 ) فَذَرْهُمْ فِي غَمْرَتِهِمْ حَتَّى حِينٍ ( 54 ) أَ يَحْسَبُونَ أَنَّما نُمِدُّهُمْ بِهِ مِنْ مالٍ وَ بَنِينَ ( 55 )
نُسارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْراتِ بَلْ لا يَشْعُرُونَ ( 56 )
اى پيغمبران و فرو فرستادگان ؛ بعضى گفتند : خطاب با عيسى است ، و بعضى گفتند :
خطاب با رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است بلفظ جمع ، آنگه پيغمبران ديگر را با وى ضمّ كرد و اين امر اباحت راست
[ كُلُوا ]
بخوريد از طعامهاى پاكيزه و لذيذ ، بعضى گفتند كه : اين امر