باشند در عدوان و از حدّى كه خداى ايشان را نهاده در گذرندگان
[ وَ الَّذِينَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ ]
و آنان كه امانتهاى خود را مراعات كنند و عهدى كه كرده باشند به آن وفا كنند ، و آنان كه ايشان بر نمازهاى خود مداومت نمايند و محافظت اوقات نماز خود و شرايط آن كنند ، تكرار نماز براى آن كرد كه باوّل وصف ايشان كرد بخشوع در نماز كردن ، و در دوّم ذكر ايشان كرد بمحافظت نماز و مراعات اوقات او و نگاه داشتن اركان او .
آنگه گفت :
[ أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ
« 1 »
]
آنان كه موصوف به اين صفاتند ايشانند كه وارثانند آن وارثانى كه بهشت فردوس را بميراث گيرند و ايشان در آن بهشت جاويد و دايم باشند .
[ سوره المؤمنون ( 23 ) : آيات 12 تا 16 ]
وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ ( 12 ) ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ ( 13 ) ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ ( 14 ) ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذلِكَ لَمَيِّتُونَ ( 15 ) ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ تُبْعَثُونَ ( 16 )
بدرستى و حقيقت كه ما بيافريديم آدمى را از چيزى كه آن سلاله « 2 » و خلاصهء
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : «[ أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ ]ايشان باشند كه وارثان و ميراث گيران باشند . آنگه بيان كرد كه بميراث چه بردارند گفت :[ الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ ]آنان كه بهشت فردوس بميراث بردارند و براى آن بلفظ « ميراث » گفت كه از كافران بازمانده باشد چنان كه بيان كرديم در خبرى از رسول عليه السّلام و اقوال در « فردوس » نيز گفتهايم در سورة الكهف و قول به آنكه گفتهاند كه « فردوس » بلغت روم بستان باشد مراد نه آنست كه در قرآن لغت رومى هست بل اتّفاقى باشد بين اللّغتين . راوى خبر گفت كه : چون وحى فرود آمدى بر رسول بنزديك وحى او دوىّ و آوازى بودى چون آواز منج انگبين ، يك روز او را وحى آمد و ما منتظر و مستمع بوديم ساعتى دست برداشت و ميگفت : اللّهمّ زدنا و لا تنقصنا ، و أكرمنا و لا تهنّا ، و آثرنا و لا تؤثر علينا ؛ آنگه گفت : ده آيه بر من فرود آمد كه هر كس بدان كار كند در بهشت شود ؛ آنگه اين ده آيه از اوّل اين سوره برخواند » .
( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « مراد به[ سُلالَةٍ ]صفوت و خلاصهء گل آدم است آنگه[ مِنْ طِينٍ ]راجع باشد با آدم ؛ و تقدير آنكه خلقنا اولاد آدم من مائه و آدم من طين آنگه اجمال كرد براى آنكه مخاطب هر يكى بجاى خود بنهد ، و [ سلالة الرجل ] ولده و كذلك سليله لأنّه كأنّه قد استلّ منه ؛ پندارى فرزند را از پدر بيرون آوردهاند و [ فعاله ] بنائى باشد براى هر چيز كه از چيزى بيفتد كالقلامة و القمامة و النخامة ( آنگه بذكر شواهد شعرى آن پرداخته است ) » .