نيز گفتهاند كه : هر كس كه گمان مىبرد كه خداى رسول خود را يارى نخواهد كردن در دنيا و آخرت گو : رسنى در سقف خانهء خود اندازد و خويشتن را بگلو از آن رسن درآويزد پس آن را ببرد و بنگرد كه تاكيد او خشم او را ببرد يا نه ؟ - و اين چنان باشد كه ما گوئيم كسى را كه كارى نتواند ديدن و آن را تغيير و تبديل نتواند كردن : اين كار چنين خواهد بودن اگر ترا با اين خوش نيست رسنى در افكن و خويشتن را بياويز ؛ آنگه رسن ببر تا بر زمين افتى و بنگر تا به اين كيد كه را زيان كرده باشى و رنجانيده ؟
يعنى نگر تا به اين كيد هيچ كس را زيان باشد جز به تو ؟ ! .
ابن زيد گفت : اين آيت در جماعتى آمد از بنى أسد و بنى غطفان كه ايشان از اسلام تقاعد كردند و گفتند : ما مىترسيم كه نبايد كه محمّد را نصرت نكنند اگر ما در دين او شويم آنچه از ميان ما و جهودانست از مخالفت زنده شود و خيرى « 1 » كه ما را از ايشان است منقطع شود و به اين خير نرسيم از هر طرف بر زيان باشيم ، خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : هر كه اين گمان مىبرد گو رسنى از آنجا كه اوست در آسمان انداز و از آن راه بر آسمان رو و مادّهء آن قطع كن و باز بر چه مادّهء نصرت و خذلان از راه آسمان است و بنگر تا آنچه كرد خشم او را ببرد يا نه ؟ مجاهد گفت « 2 » : مراد بنصرت رزق است يعنى هر كه بخداى گمان مىبرد و چنان مىپندارد كه خداى او را روزى نخواهد داد در دنيا و آخرت گو رسنى در انداز و خود را بياويز .
[ وَ كَذلِكَ أَنْزَلْناهُ ]
و چنان كه اين را فرو فرستاديم فرو فرستاديم قرآن را آياتى روشن و حجّتهائى واضح
هامش
( 1 ) - در بعضى نسخ : « چيزى » .
( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « هاء راجع است با من و معنى آنست كه هر كه بخداى بدگمان باشد و ظنّ برد كه خداى تعالى او را نصرت نخواهد كرد نه در دنيا و نه در آخرت يعنى روزى نخواهد داد و [ نصرت ] اينجا بمعنى رزق و عطاست من قول العرب : من نصرنى نصره اللّه ، أى من أعطانى أعطاه اللّه . أبو عبيده گفت : عرب زمين باران رسيده را [ أرض منصوره ] گويند قال :فانّك لا تعطى امرء فوق حظّه * و لا تملك السقّ الّذى الغيث ناصرهاى ماطره و معطيه ؛ و معنى آيت آنكه هر كه گمان برد كه خداى تعالى او را روزى نخواهد داد گو رسنى درافكن و خويشتن بياويز » .