[ يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ ]
ميخواند اين منحوس مدبر كافر و مىپرستد بدون خداى آن را كه او را زيان نكند و نتواند كردن ؛ و سود نكند و نتواند رسانيدن ، و او اعتقاد كرده است كه او را سودى كند و شفيع او شود ، اين غايت ضلالت و نهايت گمراهى است .
[ يَدْعُوا لَمَنْ ضَرُّهُ ]
ميخواند كسى را و مىپرستد كه زيانش نزديكتر از سود است يعنى اين بتان را كه مىپرستند بر اميد آنكه آنان را شفيع باشند ايشان قادر نيستند در دنيا بر هيچ چيز ؛ در آخرت چگونه قادر باشند ؟ !
[ لَبِئْسَ الْمَوْلى ]
بد خداوندگاريست بت وى را ؛ و بد ناصرى و همسازى است .
[ إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا ]
بدرستى كه خداى تعالى كسانى را كه ايمان آوردند و كردار نيكو كردند در بهشتهائى برد كه ميرود از زير درختان آن جويهاى آب روان ؛ و خداى تعالى بكند با بندگان خود آنچه خواهد و كس مانع و منازع او نباشد و بر وى اعتراض نتواند كرد ؛ چه أفعال او همه حكمت و صواب باشد ، بر وجه مصلحت كند و بر وفق حكمت فرمايد .
[ سوره الحج ( 22 ) : آيات 15 تا 16 ]
مَنْ كانَ يَظُنُّ أَنْ لَنْ يَنْصُرَهُ اللَّهُ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ فَلْيَمْدُدْ بِسَبَبٍ إِلَى السَّماءِ ثُمَّ لْيَقْطَعْ فَلْيَنْظُرْ هَلْ يُذْهِبَنَّ كَيْدُهُ ما يَغِيظُ ( 15 ) وَ كَذلِكَ أَنْزَلْناهُ آياتٍ بَيِّناتٍ وَ أَنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يُرِيدُ ( 16 )
هر كس كه مىپندارد و گمان مىبرد از دشمنان رسول و بدخواهان وى كه خداى وى را نصرت نكند و بر دشمنان ظفر ندهد نه در دنيا و نه در آخرت ، و بخشم آرد او را آنكه بمطلوب خود نرسد و خلاف مقصود خود بيند گو برود هر چه ميخواهد و ميتواند در ازالت آنچه او را بخشم مىآرد بكند ، و رسنى در آسمانهء « 1 » خانهء خود بكشد و خود را به حلق بياويزد چنان كه كسانى كه خشم بر ايشان مستولى شده باشد كنند آنگه كه خود را آويخته باشد گو بنگرد تا آنچه كرد ازين كيد كه خود را بياويخت آن را كه وى را بخشم آورد از وى ببرد و زايل گرداند ؟ ! برين وجه معنى
[ لْيَقْطَعْ ]
« ليختنق » باشد يعنى پس از آنكه رسن در سقف خانهء خود آويخت گو قطع نفس خود كند به آنكه خود را بكلّيّه از آن رسن درآويزد تا خناقش بگيرد و معنى آيت به اين عبارت
هامش
( 1 ) - در برهان قاطع گفته : « آسمانه بر وزن آستانه سقف خانه را گويند » .