از وى بترسند و از گناه باز استند و اجتناب نمايند و ايشان از قيامت ترسان باشند .
[ وَ هذا ذِكْرٌ مُبارَكٌ ]
و اين كتاب كه قرآنست ذكرى است با بركت كه ما آن را فرو فرستاديم اى شما آن را انكار مىكنيد و باز مىدهيد ؟ « 1 » .
[ سوره الأنبياء ( 21 ) : آيات 51 تا 56 ]
وَ لَقَدْ آتَيْنا إِبْراهِيمَ رُشْدَهُ مِنْ قَبْلُ وَ كُنَّا بِهِ عالِمِينَ ( 51 ) إِذْ قالَ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ ما هذِهِ التَّماثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَها عاكِفُونَ ( 52 ) قالُوا وَجَدْنا آباءَنا لَها عابِدِينَ ( 53 ) قالَ لَقَدْ كُنْتُمْ أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ ( 54 ) قالُوا أَ جِئْتَنا بِالْحَقِّ أَمْ أَنْتَ مِنَ اللاَّعِبِينَ ( 55 )
قالَ بَلْ رَبُّكُمْ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ الَّذِي فَطَرَهُنَّ وَ أَنَا عَلى ذلِكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ ( 56 )
بدرستى كه ما ابراهيم را داديم رشد او يعنى رشدى كه مثل او را شايد ، و اين [ رشد « 2 » ] راه يافتن او بود بوجوه مصالح او و آنچه او را برشد رساند از ادلّه و بيّنات و حجج كه او را بتوحيد رساند و گفتند كه : مراد نبوّت است يعنى او را پيغمبرى داديم پيش از موسى و هارون و ما بصفات مرضيّه و اخلاق پسنديدهء وى عالم و دانا بوديم ، و چون او را اهليّت خلّت يافتيم وى را خليل خود كرديم در وقتى و زمانى كه پدر خود را يعنى عمّش آزر را گفت و قوم خود را :
[ ما هذِهِ التَّماثِيلُ ]
چيست اين صورتهاى بيجان و كالبدهاى بىروح كه بر آن استادهايد و آن را مىپرستيد ؟ يعنى بتان ؛ صورت استفهام است و مراد تقريع و توبيخ ، ايشان جواب دادند و گفتند : ما پدران خود را يافتيم كه ايشان را مىپرستيدند ، ابراهيم گفت : بدرستى كه شما و پدران شما بعبادت بتان
هامش
( 1 ) كذا ؛ در بهار عجم گفته : « باز دادن بمعنى برگردانيدن است و بعدم باز دادن و بقلم باز دادن بمعنى خطّ بطلان كشيد نست بر چيزى » پس بذكر شواهد شعرى آن پرداخته .
( 2 ) ابو الفتوح ( ره ) گفته : « و مراد برشد آنست كه او را برشد رسانيد از ادلّه و بيّنات ؛ و رشد و رشد دو لغت است كالنّجل و النّجل و نقيض اوغىّ يقال : رشد يرشد فهو رشيد » مولى فتح اللّه ( ره ) در منهج الصادقين گفته : « [ رشده ] يعنى راه يافتن او بوجوه صلاح و مصالح دين و دنيا ؛ اضافهء [ رشد ] به او به جهت دلالت است بر رشدى كه مثل او را سزد و بيان شأن او يعنى رشدى كه فراخور او باشد و او را شايد و مراد به آن ادلّه بيّنه و حجج نيّره بودند بتوحيد و معرفت يعنى او را توفيق بمعرفت خود ارزانى فرموديم بوسيلهء حجج و براهين عقليّه و گويند : مراد به [ رشد ] نبوّت است يعنى او را پيغمبرى داديم » .