[ سوره الأنبياء ( 21 ) : آيات 29 تا 35 ]
وَ مَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلهٌ مِنْ دُونِهِ فَذلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ ( 29 ) أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أَ فَلا يُؤْمِنُونَ ( 30 ) وَ جَعَلْنا فِي الْأَرْضِ رَواسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِهِمْ وَ جَعَلْنا فِيها فِجاجاً سُبُلاً لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ ( 31 ) وَ جَعَلْنَا السَّماءَ سَقْفاً مَحْفُوظاً وَ هُمْ عَنْ آياتِها مُعْرِضُونَ ( 32 ) وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ ( 33 )
وَ ما جَعَلْنا لِبَشَرٍ مِنْ قَبْلِكَ الْخُلْدَ أَ فَإِنْ مِتَّ فَهُمُ الْخالِدُونَ ( 34 ) كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً وَ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ ( 35 )
حق سبحانه و تعالى مشركان را بر سبيل تهديد گفت كه : هر كس كه از آفريدگان من از فريشتگان و آدميان و پريان « 1 » گويد كه : من خدايم بدون خداى آفريدگار جهان ما او را دوزخ جزا دهيم و همچنين پاداشت « 2 » دهيم ظالمان را و كافران را ؛ آنگه گفت :
[ أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا ]
اى نمىبينند اين كافران و نميدانند كه آسمان و زمين بسته و بر هم نهاده بودند « 3 » و ميان ايشان گشادگى و هوائى نبود ما آن برگشاديم و در ميانه هوا پيدا كرديم .
كعب الاحبار گفت : خداى تعالى آسمان و زمين را آفريد و بر هم نهاده بود بادى بفرستاد تا آن را از هم جدا كرد . مجاهد گفت و أبو صالح و سدّى كه : جمله يك طبقه بود آن را بشكافت و هفت طبقه گردانيد و زمينها را همچنين هفت طبقه كرد و گفتند كه :
آسمان را بباران گشاد و زمين را بنبات ، بيانش : و السّماء ذات الرّجع ، و الارض ذات الصّدع .
[ وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ ]
ما هر حيوانى كه آفريديم از آب آفريديم و نظير اينست :
و اللّه خلق كلّ دابّة من ماء ؛ آيا تصديق نميكنند و باور نميدارند ؟
[ وَ جَعَلْنا فِي الْأَرْضِ ]
و ما در زمين بكرديم و بيافريديم كوههاى بيخ آور و بلند را تا زمين ثابت و ساكن و آراميده
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) ضمير را فقط بفرشتگان برگردانده و گفته : « هر كس كه گفت از فرشتگان كه : من خداىام » ليكن مولى فتح اللّه در منهج الصادقين مانند ابو المحاسن ( ره ) اعمّ دانسته و گفته : «[ وَ مَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ ]و هر كه بگويد از فرشتگان يا از ساير مخلوقات » .
( 2 ) - در برهان قاطع گفته : « پاداشت به سكون تاى قرشت بمعنى پاداش است كه جزا و مكافات نيكى باشد » .
( 3 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « [ رتق ] بستن باشد [ و فتق ] گشادن باشد نقيض يكديگرند يقال : الى فلان الرّتق و الفتق ؛ آن را كه متصرّف كارى بود او را « راتق و فاتق » گويند و منه المرئة الرّتقآء كه اندام او ملتحم باشد ، و براى آن [ رتق ] بلفظ واحد گفت و اگرچه آسمانها جمع است كه اين لفظ مصدر است و مصدر را واحد و تثنيه و جمع و تذكير و تأنيث يكى باشد كقولهم :
عدل و زور و فطر و صوم و رضى » .