از شما از عاد و ثمود ؛ يا قيامت بشما رسد و شما مبتلا گرديد شما جز خداى را خوانيد ؟
چون در وقت بلا و محنت خداى را مىخوانيد چرا در موقع آسايش و راحت به او ايمان نياريد ؟
[ أَ غَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ ]
آيا در چنان حالتى جز خداى را مىخوانيد از بتانى كه هيچ نشنوند و ندانند و هيچ جواب ندهند و بر هيچ خير و شرّ قادر نباشند اگر شما در دعوى إلهيّت اين بتان از جملهء راست گويانيد ، آنگه فرمود كه :
[ بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ ]
بلكه او را خوانيد يعنى خداى را جلّ جلاله تا او كشف كند و بر گشايد از شما آنچه شما او را براى آن مىخوانيد از ضروب بلا اگر وى خواهد كه كشف كند و مصلحت در آن باشد و شما در چنان حال معبودان خود را كه با او شريك كردهايد فراموش مىكنيد .
اين ملامتى است كه خداى تعالى كافران و مشركان را كرد بر سبيل تنبيه تا بدانند كه ايشان در عبادت اصنام مخطىاند .
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 42 تا 43 ]
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ ( 42 ) فَلَوْ لا إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا تَضَرَّعُوا وَ لكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ( 43 )
ما پيش از تو اى محمّد پيغمبران فرستاديم بامّتان تا ايشان را دعوت كنند و با راه ما خوانند پيغمبران رسالت برسانيدند و پيغام بگذاردند ايشان فرمان پيغمبران نبردند و در ايشان عاصى شدند ما ايشان را بگرسنگى و قحط و نقصان مال و نفس بگرفتيم تا باشد كه ايشان تضرّع كنند و زارى و لابه پيش گيرند پس ايشان چون عذاب ما بايشان رسيد چرا تضرّع نكردند و زارى ننمودند و ليكن دلهاى ايشان سخت شده است و شيطان اعمال ايشان را بياراسته است تا آن محال و باطل بر چشم ايشان مزيّن است ، مجبّره گويند : خداى كفر بر دل و چشم كافران بياراست خداى تعالى مىگويد كه : مجبّره دروغ مىگويند اين كفر و باطل بر چشم كافران شيطان بياراست ما كه آفريدگاريم ايمان بر دل مؤمنان بياراستيم ؛ و زيّنه فى قلوبكم ، و كفر و باطل مكروه گردانيديم و كرّه اليكم الكفر و الفسوق « 1 »
هامش
( 1 ) - از آيهء هفتم سورهء مباركهء « الحجرات » و مورد شاهد اين است :« وَ لكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ كَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ ».