ادلّه كه خداى تعالى نصب كرده است براى او يا مقارب آن يا بيشتر از آن ، و چون تكليف امتحان كند و ايشان اختيار ايمان نكنند و اختيار كفر و طغيان كنند بگذارد ايشان را در طغيان و ضلالت و جهالت ايشان سر گشته و متحيّر ، و روا بود كه معنى آن بود كه هر كه را خداى تعالى از راه بهشت گمراه گرداند و راه نمايد بدوزخ بر سبيل استحقاق عقاب بر كفرش او را بدون خداى راه نمائى نباشد و رها كند او را تا در ظلمات تاريكى قيامت و عرصات موقف متحيّر و متردّد مى گردد تا آنگه كه فرشتگان عذاب به او رسند و او را بدوزخ برند و اللّه اعلم .
[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيات 187 تا 188 ]
يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلاَّ هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لا تَأْتِيكُمْ إِلاَّ بَغْتَةً يَسْئَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ اللَّهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ ( 187 ) قُلْ لا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعاً وَ لا ضَرًّا إِلاَّ ما شاءَ اللَّهُ وَ لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَ ما مَسَّنِيَ السُّوءُ إِنْ أَنَا إِلاَّ نَذِيرٌ وَ بَشِيرٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ( 188 )
منكران و جاحدان حشر و نشر از تو اى محمّد سؤال ميكنند و مىپرسند از قيامت كه وقت آن كى است ؟ و كى خواهد بود ؟ و قيامت را [ ساعت ] خواند از آنجا كه ناگاه باشد يا از بهر آنكه با طولى و درازى كه آن راست بنزديك خداى ساعتى باشد از ساعتهاى خلق و « ساعت » عبارت است از وقت نفخ صور اوّل و دويم كه خلايق همه بميرند و باز همه زنده شوند تو ايشان را جواب ده و بگوى كه : علم آن پيش خداى من است و پديد نيارد و ظاهر نگرداند آن را در وقت خود الّا او كه قادر بر كمال « 1 » است و خداى تعالى « قيامت » را از بهر آن از خلق پوشيده داشت تا ايشان مجوّز باشند و روا دارند كه هر وقت و هر روز و هر ساعت و هر شب خواهد بود ايمن نباشند و پشت باز نگذارند و بر سر توبه و طاعت باشند چه اگر وقت مرگ و اجل خود معيّن دانستندى باوّل مغرى بودندى بقبيح و به آخر ملجأ بودندى بتوبه و طاعت ؛ و اين هر دو منافى تكليف است . آنگه گفت :
هامش
( 1 ) - گويا مراد اين است كه قادر بر نحو كمال است و هيچگونه نقصى در آن قدرت نيست .