و ما را بيامرزد آنگه بيان كرد كه ايشان برين كه ميكنند مصرّاند و پشيمان نيستند اگر عرضى ديگر هم ازين جنس متاع دنيا بايشان آيد آن را هم بستانند و مبالات نكنند و چندان كه بيش مىستانند سير نميشوند
[ أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ ]
آيا فرا نگرفتند بر ايشان ميثاق و عهد كه در توراة است كه بر خداى تعالى جز از حق نگويند ؟
يعنى آنان كه در احكام رشوت مىستانند و تغيير و تحريف توراة ميكنند از ايشان عهد و پيمان ستدهاند كه بر خداى تعالى دروغ نگويند و آنچه بنفرستاده باشد در كتاب به او حوالت نكنند و حال بر آن جمله است كه ايشان ميخوانند و ميدانند آنچه در كتاب است يعنى در توراة ؛ و از ياد ايشان نرفته است . اى عجب با اين همه حجّت كه بر ايشان گرفتند « 1 » اين همه ميكنند گوئى كه : خير و صلاح خود نمىشناسند ، در دنيا آويختهاند و آخرت نيكوتر است و بهتر كسانى را كه از خداى تعالى بترسند و از معاصى اجتناب كنند ايشان را آخرت بهتر است از دنيا ، و آنان كه درين دنيا آويختهاند در نمىيابند و عقل ندارند و فهم نميكنند و انديشه كار نميفرمايند تا بدانند كه ثواب آخرت و نعيم ابد ايشان را بهتر است ازين حطام دنيا و عرض فانى كه آن را ثباتى و بقائى نيست .
[ وَ الَّذِينَ يُمَسِّكُونَ ]
آن كسانى كه چنگ در كتاب زدهاند و توراة را كه كتاب ايشان است دست آويز كردهاند نماز بپاى ميدارند و صلاح ميورزند و ما مزد صلاح - ورزندگان را ضايع نگردانيم ، توراة اگرچه مشتمل بود بر نماز و غير آن ؛ نماز را براى آن تخصيص كرد كه شرف و منزلت او بيشتر است چنان كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود كه :
موضع الصلّوة من الدّين كموضع الرّأس من الجسد .
[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيات 171 تا 174 ]
وَ إِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَأَنَّهُ ظُلَّةٌ وَ ظَنُّوا أَنَّهُ واقِعٌ بِهِمْ خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ وَ اذْكُرُوا ما فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ( 171 ) وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هذا غافِلِينَ ( 172 ) أَوْ تَقُولُوا إِنَّما أَشْرَكَ آباؤُنا مِنْ قَبْلُ وَ كُنَّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ أَ فَتُهْلِكُنا بِما فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ ( 173 ) وَ كَذلِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ وَ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ( 174 )
هامش
( 1 ) - در بعضى نسخ و در تفسير ابو الفتوح : « گرفته است » .