بمثابهء كسانىاند كه بر دلهاى ايشان مهرى بود و غرض ازين خبر كه خداى تعالى ميدهد از دلهاى ايشان آن است كه تا رسول صلّى اللّه عليه و آله قطع طمع كند از ايمان ايشان ، و طبع نيز بمعنى علامت باشد و نشان يعنى علامتى و نشانى بود دلهاى ايشان را كه چون فرشتگان ببينند بدانند كه ايشان ايمان نخواهند آوردن تا در لعنت و تبرّاى ايشان بيفزايند ، و اين طبع بر اين دو وجه مانع نباشد از ايمان براى آنكه حكم حاكم تبع محكوم باشد على ما هوبه ؛ و محكوم را بر وجهى نكند . و علامت و نشان هم منع نباشد از بهر آنكه خداى تعالى گفت : بل طبع اللّه عليها بكفر هم فلا يؤمنون الّا قليلا ، و اگر مانع بودى از ايمان اندك بسيار را هم مانع بودى ، و چون اندك را مانع نيست بسيار را هم مانع نباشد . آنگه گفت : پس ايشان نميشنوند يعنى قبول نميكنند و فائدهء آيت تحريض است باز ماندگان را بر طاعت و ايمان و تحذير كردن ايشان از كفر و معصيت تا مانند آنكه بايشان رسيد باينان نرسد آنگه گفت كه :
[ تِلْكَ الْقُرى ]
اين شهرها كه ما اهل آن را هلاك كرديم قصّهء ايشان و اخبار ايشان بعضى با تو باز گفتيم از شهرهاى قوم نوح و عاد و ثمود و شعيب و لوط به اينها همه پيغمبران آمدند و حجّتهاى روشن آوردند بايشان از معجزات و ادلّه و حجج و طرائق علم ؛ ايشان به هيچ وجه ايمان نياوردند به آنچه پيش از آن كافر بودند و تكذيب كردند يعنى استنكاف و تكبّر ايشان را رها نكرد كه به آنچه پيش از آن كافر بودند از وحدانيّت خداى تعالى و اركان شرع ايمان آرند ، آنگه گفت :
[ كَذلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ ]
همچنين خداى تعالى مهر نهد بر دل كافران و ازين آيت معلوم مىشود كه خداى تعالى به مهر و طبع منع نكند كسى را از ايمان ، براى آنكه به [ كذلك ] اشارت كرد بامورى كه همه ادلّه و حجج و بيان است و داعى بايمان از قصّهء هلاك اوايل و فرستادن رسولان و آوردن معجزات و بيّنات و آنكه ايشان به اختيار بد خود ايمان نياوردند آنگه گفت : خداى تعالى مهر چنين نهد بر دل كافران نه چنان كه مجبّران گمان بردند كه منع كند ايشان را از ايمان ، آنگه گفت :
[ وَ ما وَجَدْنا لِأَكْثَرِهِمْ مِنْ عَهْدٍ ]
ما بيشترين ايشان را هيچ عهدى نيافتيم يعنى هر عهد و پيمان كه با پيغمبران كردند همه بشكستند و به هيچ وجه وفا نكردند و بيشترينهء ايشان فاسق بودند بيرون آمده از فرمان