[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيات 70 تا 72 ]
قالُوا أَ جِئْتَنا لِنَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ وَ نَذَرَ ما كانَ يَعْبُدُ آباؤُنا فَأْتِنا بِما تَعِدُنا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ ( 70 ) قالَ قَدْ وَقَعَ عَلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ رِجْسٌ وَ غَضَبٌ أَ تُجادِلُونَنِي فِي أَسْماءٍ سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ ما نَزَّلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ ( 71 ) فَأَنْجَيْناهُ وَ الَّذِينَ مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَ قَطَعْنا دابِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ ما كانُوا مُؤْمِنِينَ ( 72 )
ايشان جواب دادند بر سبيل انكار و تعجّب كه : تو آمدهء و ما را ميفرمائى تا ما خداى را پرستيم تنها ؛ و آنچه پدران ما پرستيدهاند از بتان آن را رها كنيم و بر اين ما را مىترسانى و وعدهء عذاب ميكنى ؛ بيار بما آنچه تو ما را وعده ميدهى از عذاب اگر راست ميگوئى و از جملهء راست گويانى ، و اين از بهر آن گفتند كه : ايشان هيچگونه اعتقاد نكرده بودند كه وى راست ميگويد ، هود ايشان را جواب داد و گفت كه : واجب آمد و واقع شد و نزول كرد بر شما عذابى و غضبى و خشمى از خداى تعالى يعنى نزديك گشت و سايه افكند بر شما و « غضب » ارادهء عقاب بود بمستحقّش و « رضا » ارادهء ثواب بود آنگه گفت : آيا شما با من مجادله و خصومت ميكنيد در نامهائى كه شما نهادهايد خالى و فارغ از معنى و پدران شما نهادهاند بىآنكه در تحت اين اسما مسمّياتى باشد يعنى اين بتانرا شما نام إله نهادهايد و معنى إلهيّت در ايشان معدوم است و استحقاق عبادت از ايشان دور ، اسمائى و نامهائى نهادهايد كه خداى تعالى به آن سلطانى و حجّتى نفرستاده است كه دليل و حجّت باشد و آيت را دليل است بر آنكه اسم ديگر و مسمّى ديگر ؛ از آنجا كه اگر اسم و مسمّى يكى بودى ايشان را رسيدى كه گفتندى كه : ما با تو در مسمّى جدل ميكنيم در اسم جدل نميكنيم و ليكن تو نميدانى ، يا همانا كه اين مسئله بر تو پوشيده است كه اگر اسم و مسمّى يكى باشد ، چون هود فرق كند ميان اسم و مسمّى و خواجه جمع مىكند يا تو مخطى باشى يا وى و الحظا اليق بك و اقرب اليك « 1 » آنگه ايشان را خطاب كرد و گفت : چون عذاب ميخواهيد منتظر عذاب باشيد و چشم آن داريد كه من نيز از جملهء منتظران عذابم و عقاب كه بر شما فرود آيد آنگه گفت : خداى تعالى كه عذاب فرو
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) در تفسير خود نسبت به اين مطلب بيانات نفيسى دارد هر كه طالب باشد رجوع كند ( ج 2 چاپ اول ص 413 ) .