كه از اين چيزها تناول كند يا طلب لذّت نكند و بيش از سدّ رمق نخورد و راه نزند با اين چيزها وى را رواست و رخصت است كه حرام تناول كند و خداى تعالى آمرزنده است و مهربان ؛ برحمت خود رخصت داد در تناول كردن و بمغفرت خود بيامرزد چون از حال ايشان اضطرار داند .
و آيت دليل است بر آنكه پوست مردار پليد و حرام است از بهر آنكه مردار عبارت است از آنچه در وى حيات بود آنگه بدر رفته باشد و پوست محلّ حيات است پس مردار بود و پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله گفته است : لا تنتفعوا من الميتة باهاب و لا عصب .
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 146 تا 147 ]
وَ عَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ وَ مِنَ الْبَقَرِ وَ الْغَنَمِ حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُما إِلاَّ ما حَمَلَتْ ظُهُورُهُما أَوِ الْحَوايا أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِبَغْيِهِمْ وَ إِنَّا لَصادِقُونَ ( 146 ) فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ واسِعَةٍ وَ لا يُرَدُّ بَأْسُهُ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ ( 147 )
حق تعالى بيان مىكند درين آيت آنچه بر جهودان عهد موسى حرام كرده بود و آنان كه از پس ايشان بودند و بر شرع او بودند تا منسوخ شد گفت : ما حرام گردانيديم بر آنكسانى كه جهود شدند يعنى بر جهودان هر حيوانى كه ناخن داشت « 1 » يعنى هر حيوانى كه شكافته سم نباشد چون اشتر و اشتر مرغ و بط و مرغابى و جملهء انواع سباع چون شير و پلنگ و مانند اين ؛ و اين قول ابو على جبائى و عبد اللّه عباس است و ابو القاسم بلخى گفت : ذوات الحافر است از چهار پايان و ذوات المخلب از مرغان ، و برين وجه اسب و استر و خر داخل باشد و اين هر سه مكروه است آنگاه گفت : از گاو و گوسفند هم حرام كرديم بر ايشان آنچه در شكم ايشان باشد از پيه الّا آنچه بر پشت
هامش
( 1 ) - نص عبارت تفسير ابو الفتوح در اين مورد اينست : « كل ذى ظفر ، هر حيوانى كه ناخن داشت يعنى چنگال ، عبد اللّه عباس و سعيد جبير و مجاهد و قتاده و سدى گفتند : هر حيوانى است كه شكافته سم نباشد چون شتر و شتر مرغ و بط و مرغابى ، و ابو على جبائى گفت : جملهء انواع از شير و گرگ و پلنگ و روباه و سگ و گربه و هر چه او بچنگال صيد كند داخل است تحت اين ؛ ابو القاسم بلخى گفت : مراد هر ذوات الحافرى است از چهار پاى و هر ذوات المخلبى از مرغان ، بر اين قول اسب و اشتر و خر در او داخل باشد و در اخبار ما اين هر دو مكروه است » .