[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيه 141 ]
وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشاتٍ وَ غَيْرَ مَعْرُوشاتٍ وَ النَّخْلَ وَ الزَّرْعَ مُخْتَلِفاً أُكُلُهُ وَ الزَّيْتُونَ وَ الرُّمَّانَ مُتَشابِهاً وَ غَيْرَ مُتَشابِهٍ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ ( 141 )
حق تعالى چون ذكر كافران كرد و آنچه كردند و گفتند بيان كرد و بر ايشان ردّ كرد و باز نمود كه آنچه كردند خطا كردند و به اين آيت بندگان را تذكير كرد بعضى از نعمتهاى خود را تا بدانند كه كس را نيست كه تحليل و تحريم كند مگر آن خداى را كه منعم باشد بر بندگان خود بانواع نعم و گفت : اوست آن خدائى كه كه بيافريد بر سبيل ابتدا نه بر وجه اقتدا بمثالى سابق از بهر شما بوستانهاى بسيار درخت چنان كه سايهء درختان آن زمين را پوشيده ميگرداند از انگور و غير آن از ميوهها بعضى چفته « 1 » بسته و بعضى نابسته « 2 » و بيافريد درين بوستانها درختان خرما و كشت و انواع حبوب و دانه كه مختلف است ميوههاى آن گوناگون و رنگارنگ بعضى بزرگ و بعضى خرد و بعضى ترش و بعضى شيرين بيافريد درين بوستانها از درختان زيتون و انار كه بعضى ببعضى بماند و بعضى ببعضى نماند در لون و طعم و خردى و بزرگى ، آنگه خداى تعالى امر كرد بر سبيل اباحت و خطاب فرمود كه : بخوريد از ميوههاى او چون ميوه بيارد حقّ او بدرويشان دهيد در روز درودن او و اين بر سبيل صدقه باشد و اصحاب ما روايت كردهاند كه اين دستهء باشد كه بدرويشان دهند بيرون زكات و وقت وجوب زكات عند بدوّ صلاح باشد و بدوّ صلاح در غلّه وقتى باشد كه دانه در خوشه سخت شود و در خرما چون شيرينى در وى پديد آيد و در انگور چون غوره منعقد گردد و گفتهاند
هامش
( 1 ) - در برهان قاطع گفته : « چفت و چفته بفتح اول در هر دو بر وزن هفت و هفته چوب بندى باشد كه تاك انگور و بيارهء كدو و امثال آن را بر بالاى آن اندازند » .
( 2 ) - اشاره بمعنى معروشات است و نص عبارت ابو الفتوح ( ره ) اين است « معروشات ، درو دو قول گفتند يكى آنكه عبد اللّه و سدى گفتند : مراد چفته است كه مردم بر بندند براى رز ، و قول دوم آنست كه ابو على گفت :
آن خواست به او كه بناهاى بلند دارد از ديوار بست و حظيره ، و اصل عرش رفع بود ( تا آخر بيانش ) » .