بر عمل خود مىباش ، و بعضى ديگر گفتهاند كه : تزيين در آيت بمعنى تحليه است يعنى ما ايشان را عقل كامل داديم و علم بحسن محسّنات و قبح مقبّحات ؛ تا حسن را بدانند و كار بندند و قبيح را بدانند و از آن اجتناب كنند چون عقل و علم را كار نفرمودند تا حقّ از باطل و حجّت از شهبت بدانند ما ايشان را با نفس ايشان گذاشتيم تا آنچه كردند پنداشتند كه نيكوست ، چنان كه گفت :
وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً
، پس از اين معنى گفت : بياراستيم از براى هر امّتى عمل ايشان يعنى چون ايشان را با عمل ايشان گذاشتيم و بقهر از آن منع نكرديم گوئى كه : ما عمل ايشان را بياراستيم ، آنگه بر سبيل تهديد به آنچه كرده باشند گفت كه : پس مرجع همه با من است كه آفريدگار ايشانم ايشان را خبر دهم و بياگاهانم يعنى جزا و مكافات دهم .
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 109 تا 110 ]
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لَئِنْ جاءَتْهُمْ آيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِها قُلْ إِنَّمَا الْآياتُ عِنْدَ اللَّهِ وَ ما يُشْعِرُكُمْ أَنَّها إِذا جاءَتْ لا يُؤْمِنُونَ ( 109 ) وَ نُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَ أَبْصارَهُمْ كَما لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ نَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ ( 110 )
سبب نزول اين آيت آن بود كه مشركان گفتند : اى محمّد ما را خبر ميدهى كه موسى را عصائى بود كه اگر بر سنگ زدى ازو چشمههاى آب روان شدى و اگر بر دريا زدى درو راههاى خشگ پيدا شدى و مرده زنده كردى و صالح ناقه از سنگ بيرون آوردى تو نيز ما را آياتى بيار تا ما ترا تصديق كنيم رسول صلّى اللّه عليه و آله گفت : چه ميخواهيد ؟ - گفتند :
اين كوه صفا را براى ما زر گردان و جمعى مردگان را زنده كن تا بر صدق دعوى تو گواهى دهند ، رسول صلّى اللّه عليه و آله گفت : گمان چنانست كه از خداى تعالى در خواهم و خداى تعالى اجابت كند شما ايمان نياريد ، ايشان سوگندان خوردند كه ايمان آريم ، رسول صلّى اللّه عليه و آله گفت : تا با خداى تعالى مشاورت كنم ، گفت : بار خدايا ميدانى كه اينان چه ميگويند ، جبرئيل آمد و گفت : اى محمّد تو مخيّرى اگر خواهى بدهم و ليكن ايشان را پس از آن امهال ندهم و عذاب استيصال كنم و اگر خواهى رها كن تا باشد كه قومى از نسل ايشان ايمان آورند ، رسول صلّى اللّه عليه و آله گفت : صبر كردم ، خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت :
اينان سوگند خوردند بطاقت و غايت آنچه ممكن باشد كه بدان سوگند خورند كه