القوى در دوم كرم و در خشكي معتدل
* افعال و خواص ان
مفرح و محلل اعضاء الراس و الصدر و الغذاء و النفض بخور آن مانع زكام و نزله و آشاميدن آن جهت اوجاع حلق و تفريح قلب و تقويت و تليين آن و اعانت بر هضم و تسخين كرده و مثانه و آشاميدن طبيخ آن مدر بول و بهترين استعمال آن خائيدن آنست و كذاشتن ميان متاع و جامه مانع كرم زدن آن و بيخ آن را چون چهل روز ميان شراب و يا سركهء نارس بكذارند بسيار سياه مىكردد به حدى كه از عود هندى تفرقه نتوان نمود مقدار شربت آن تا دو درهم بدل آن قاقله است
* هرفرورى *
بفتح ها و سكون را و فتح فا و كسر راء مهمله و سكون واو و كسر راء مهمله و يا لغت هندى است
* ماهيت ان
ثمر درخت هندى است بزرك و شاخ آن انبوه و برك آن طولاني اندك عريض املس غير مشرف و سبز شكفته در شاخهاى باريك و در دو صف مقابل بهم و كل آن بسيار ريزه صندلى رنك و ثمر آن مدور شش پهلو و ترش و در خامي سبز و بعد رسيدن زردرنك مىكردد و آن را مىخورند خام و پخته و مخلل آن را نيز ترتيب مىدهند
* طبيعت ان
سرد و تر در سوم
* افعال و خواص ان
قامع صفرا و مسكن غليان خون و حرارت و مولد بلغم است
* هريسه *
بفتح ها و كسر راء و سكون ياى مثناة تحتانيه و فتح سين مهمله و ها
* ماهيت ان
از اغذيهء مشهوره است مصنوع از لحوم و حبوب درهم پخته و بهترين آن مصنوع از كندم سفيد جيد و كوشت مرغ جوان فربه و يا كوشت كوسفند جوان فربه از استخوان جدا كرده است بدين قسم كه كندم مقشر را پاك شسته با آب طبخ نمايند و كوشت را نيز طبخ نمايند عالحده و بعد از طبخ استخوان آنها را از آن جدا نمايند و با اندك روغن بريان كرده در ان داخل كنند و باهم طبخ دهند و با كفچه برهم مىزده باشند تا يكسان كردند و دارچيني و هيل ناكوبيده درست در ان اندازند و بايد كه وزن كوشت مضاعف كندم باشد و زياده بر ان لذيذتر مىكردد و اكر خواهند كه با قند و دارچيني تناول نمايند نمك در هريسه كمتر داخل نمايند و طريق تناول آن بدين قسم است كه بعد از طبخ تام در ظروف برآورده روغن جيد تازه خوشبو را داغ نموده بر ان ريخته قند و دارچيني نرم كوبيده بران پاشيده با نان و يا بينان تناول مىنمايند و اكر خواهند كه با قورمه كه در ان نخود طبخ يافته باشد تناول نمايند نمك را به قدر لايق داخل نمايند و از عدس با پوست و با كوشت نيز بدين قسم ترتيب مىدهند و آن را با روغن داغ كرده با آبليمو يا سركه و يا آب نارنج و صعتر كوبيده تناول مىنمايند
* طبيعت ان
كرم و تر
* افعال و خواص ان
كثير الغذا و مسمن بدن و كرده و مقوى عصب و باه و زياده كنندهء مني و موافق امراض سينه و خشونت آن و سرفهء يابس المزاج المضار ديرهضم و مسدد مصلح آن در محرورين و در مبرودين انكور و بالخاصية انداختن قدرى انكور در ديك هريسه مرقق قوام آنست و خوردن انار بالاى هريسه مضر
* فصل الهاء مع اللام *
* هلام *
بضم ها و فتح لام و الف و ميم
* ماهيت ان
نوعى غذا است كه از كوشت كاو و كاوساله و امثال آن بعد از پختن در آب نمك در جاى مىكذارند تا آب آن چكيده كردد و بحسب احتياج بقول حاره و يا بارده را با سركه پخته كوشت مذكور را در ان مىاندازند و بقول را بعد از اندك زمانى از آتش برميدارند و اكر بقول را بجوشانند قسمى از قريص خواهد بود مزاج و افعال و خواص آن تابع بقول و لحوميست كه از ان مرتب مىنمايند *
* هليون *
بفتح ها و سكون لام و ضم ياى مثناة تحتانيه و سكون واو و نون لغت رومي است و بعربي خشب الحيه و بفارسي مارچوبه و اهل مغرب اسفراج و بفرنكي سپارك و بهندى ناكرون نامند و هليون دشتي را اسباراغوس كويند