خوب است و جيد و اصلى و الا بد و غير اصلى و كاه باشد كه در عرصهء هفت هشت ساعت باصلاح آورد و امتحان ديكر آنكه موميائى خوب را چون بدست بكيرند مثل موم خالص به زودى نرم مىكردد و به دو مغشوش و مبدل آن صلابت بسيار دارد و به زودى و بحرارت كمى نرم نمىشود و بهترين امتحانات آنست كه جبر كسر اعضاى انسان و اوجاع و تقويت باه و سائر قوى و غيرها در انسان تجربه نمايند
* طبيعت ان
در اول سوم كرم و در دوم خشك و نزد بعضي خشكى آن غالب بر كرمى آن و صاحب شفاء الاسقام حار در دوم و يابس در اول كفته و قوت آن تا چهل سال باقي مىماند
* افعال و خواص ان
مقوى ارواح و دل و مفرح و محلل مواد بارده و مقوى اعضاى باطني و ظاهرى و مجفف رطوبات و معين باه و حافظ ارواح بدني و لطيف و سريع النفوذ و مفتح سدد و جالى و جهت فواق و فالج و رعشه و لقوه و رفع سموم مشروبه و ملدوغه و درد معده و وجع الفواد و تقويت معده و اختناق رحم و جميع امراض بارده و نفث الدم و جراحت مثانه و سلس البول و ابتداى جذام و داء الفيل و ثقل زبان و كزيدن عقرب و تحليل اورام بلغميه و جبر كسر و ضربه و سقطه و خلع نافع اعضاء الراس و الاذن و الانف و اللسان محلول مقدار يك حبهء آن با آب مرزنجوش جهت صداع بارد ساذج و شقيقه و صرع و دوار و لقوه و فالج و استرخا و دو حبهء آن با آب صبيخ صعتر فارسى و راسن جبلي جهت سبات و آشاميدن و ماليدن و سعوط نمودن و چكانيدن يك جو آن در بينى و كوش با طبيخ مرزنجوش و با روغن زنبق و نيز سعوط يك حبهء آن با يك حبهء مشك و كافور و جند بيدستر محلول در روغن بان جهت اوجاع باردهء كهنه در سر و رياح و برودت دماغ و همچنين قطور آن در كوش و بيني با روغن زيتون و عسل جهت رياح مجتمع در دماغ و آشاميدن يك حبهء آن با آب طبيخ كرفس و زيرهء كرماني جهت لقوه و نيم دانك آن به آبى كه صعتر فارسي در ان جوشانيده باشند جهت ارتعاش و چكانيدن يك حبهء آن با روغن ياسمين يا كل در كوش جهت درد آن و مقدار يك شعيرهء آن با روغن كل سرخ به تنهائى و يا به آبغوره قطور آن و فتيله ممزوج به آن در كوش كذاشتن جهت ثقل سامعه و ريش و قروح و آمدن چرك از ان نافع و ارسطاطاليس كفته قطور محلول آن با پيه خوك غير نمك سود جهت كرى نافع حتى كرى مادرزاد مبالغة و با كافور به تنهائى و يا با آب مرزنجوش جهت رعاف و امراض بيني و دلوك آن با عسل جهت لكنت زبان و ثقل آن نافع اعضاء النفس آشاميدن مقدار سه شعيرهء آن در نبيذ جمهورى جهت نفث الدم از رئه و يك حبهء آن با شير الاغ جهت نفث الدم و رعاف و همچنين قطور آن جهت رعاف و يك قيراط آن با سكنجبين و يا با آب نعناع جهت رفع خناق و يك قيراط آن با شراب مورد و رب توت و يا با طبيخ عدس و امثال اينها جهت وجع حلق و ورم آن كفتهاند غرغره مقدار دو حبهء آن با آب اصل السوس مقشر سه روز و عاقر قرحا مطبوخ جهت خناق و يك طسوج آن با آب عناب و يا سپستان و ماء الشعير و اصل السوس مقشر سه روز متوالي ناشته جهت سرفه و يك قيراط آن با آب نعناع و يا با آب مطبوخ زيرهء كرماني و نانخواه و كرويا جهت خفقان بارد مفيد است اعضاء الغذاء آشاميدن يك قيراط آن با آب مطبوخ زيرهء كرماني و نانخواه و كرويا جهت غثيلن و تهوع و خفقان و ضعف معده و قراقر و نفخ و ريح بلغمي معده و امعا و ازالهء رطوبات مجتمعه بر فم معده و سقطه و ضربه بر سينه و معده و براى سقطه و صدمه و ضربهء كبد مقدار يك قيراط آن با دو دانك كل ارمني و يك دانك زعفران در آب برك عنب الثعلب و يا با آب برك كاسني و يا در خيارشنبر و جهت فواق ريحي يك حبهء آن با طبيخ تخم كرفس و زيرهء كرماني و جهت وجع طحال يك قيراط آن با آب كشنيز تازه يا به آب بيخ كبر و جهت وجع و نفخه و بزركي طحال يك قيراط آن با ماء السكر و يا با آب كرفس تازه و يا با طبيخ بيخ آن و يا با طبيخ تخم فنجنكشت و يا پوست بيخ كبر و براى