طلبيدند و بران موضع ماليدند درد ساكن شد پس فرمودند كه اكر مىدانستند مردم چه خاصيت است در ملح هر اينه خواهش نمىكردند بان ترياق را و احاديث بسيارى در فضيلت ملح وارد است و به اين چند حديث اكتفا نموده شد و موافق اقوال حكماى طبيعيين ملطف و محلل و قابض و مجفف و مسدد و قوت قبض اين زياده از سائر افعال آنست و تجفيف و تحليل محرق آن زياده از غير محرق و دافع عفونات اخلاط و كدازندهء اخلاط جامده و تحليل اسخان ملح مر زياده از سائر اقسام و ملح بريان قوت تحليل و تلطيف و شورى آن كمتر و چون اين را چند مرتبه غسل دهند مجفف بىلذع كردد و قوت اسهال آن ضعيف شود و مجموع آنها مسهل بلغم و سودا و ماء اصفر و دافع رطوبات لزجه و سدد و تخمه و فساد طعام و مشهي و نيكوكنندهء رنك رخسار و مصلح اغذيهء بارده و نيكو كنندهء طعم اطعمه و بقول و حبوب تفه و حموضات و لحوم و امثال اينهااند و بعضى در اخراج خلطى خاص قويتر از غير آنست چنانچه مذكور خواهد شد ان شاء اللّه تعالى عنقريب اعضاء الراس ملح اندراني جهت حدت ذهن و طلاى آن با شحم حنظل جهت قروح حادث در سر و با سركه جهت سعفه و قوبا و با صبر جهت نزلات امراض العين اكتحال آن جهت سلاق و بياض و سبل و تقويت باصره خصوص اندراني و با مرواريد جهت پاك كردن چرك و جلاى دندان و مضمضه بدان جهت تقويت لثه و دندان كرم خورده و قلع كرده شده خصوص محرق اندراني آن براى زيادتي تجفيف آن و بدستور مضمضهء آن با سركه جهت افعال مذكوره اعضاء الصدر آشاميدن ملح اندراني و نفطي آن و سائر انواع آن جهت قطع بلغم لزج از سينه و نفطي آن با عسل و سركه جهت خناق و ورم لهاة مفيد اعضاء الغذاء و النفض آشاميدن آن معين بر قئ نمودن و قى نمودن به نفطي آن در غايت نفع است از براى ذوسنطاريا و با سكنجبين منقي معده مجموع آنها مسهل بلغم و سودا و ماء اصفر و رافع رطوبات لزجه و سدد و تخمه و فساد طعام و مشهي و بعض اقسام آن در اخراج خلطى خاص اقوى از قسمى ديكر و همه غاسل امعا و معين بر قلع سودا از اقاصي بدن و رافع بدمزكي اطعمه و مانع حدوث جذاماند خصوص نفطي آن و اندراني جهت اوجاع معدهء بارده و با سكنجبين جهت استسقا و امراض سوداوى و بلغمي و تفتيح سدد و با مسهلات معين بر قطع و اخراج اخلاط بلغمي و سوداوى و تفتيح سدد و ضماد آن با فودنج جبلي و روغن و خمير نان جهت تحليل اورام انثيين بلغمي و بدستور با جوز ماثل و با فودنج و عسل جهت قروح ذكر و بودادهء آن مجفف و قابض و سوختهء آن الطف السموم ضماد آن با بزر كتان جهت لسع عقرب و با فودنج جبلي و زقي و عسل جهت لسع افعى شاخدار و نهنك و با سركه و عسل جهت كزيدكي هزارپا و زنبور و با سكنجبين جهت دفع مضرت افيون و فطر و با مشكطرامشيع جهت كزيدن افعى و با زيت و قطران نيز و با فودنج جبلي و روغن كاو بدستور الاورام و البثور ضماد آن با كف صابون جهت ورم ريحي و بلغمي و تهبج و با فودنج جبلي و عسل جهت اورام بلغمي و با زفت و عسل نيز و با كل اجاغ و عسل جهت خون منجمد تحت جلد و تحليل اورام بلغمي و نزول آب و با خمير جهت نضج دماميل و با عسل و زيت جهت انفجار دماميل مؤثر القروح و الجروح و الزينة طلاى آن با روغن زيتون جهت حكه و جرب و زخم آبله و جذام و با حنا جهت داخس و با عسل و فوتنج جهت منع نمله از انتشار و با زيت و سركه جهت خارش بلغمي به شرط آنكه نزديك آتش بهنشينند و يا عضو را بر آتش بدارند كه عرق كند و بستن آن با پشم بر زخم قاطع خون آن و اغتسال نمله و اكله و جوششهاى بدن رافع آنها و اغتسال آن نيكو كنندهء رنك رخسار و حرق النار طلاى آن با روغن زيتون جهت سوختكي آتش و منع آبلهء آن خصوص نوعى بورقي آن نزف الدم چون نمك را نرم سوده با روغن ياسمين ممزوج
كرده پارچه بدان تر كرده بر موضع فصد و يا ختنه و يا غير آن كذارند خون را به زودى بند نمايد آلات المفاصل ضماد آن با روغن
مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى ) — صفحة 843
مساهمون: محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
ص٨٤٣