مست كشته بر روى آب آيند
* فصل الميم مع الثاء المثلثة
* مثنان *
بفتح ميم و سكون ثاء مثلثه و فتح نون و الف و نون لغت عربى است
* ماهيت ان
نباتى است كه كرم دانه ثمر آنست و آن دو قسم مىباشد قسمى را شاخهاى انبوه و خشن و به قدر دو ذرع و برك آن شبيه ببرك مازريون و از ان نازكتر و با رطوبت چسپنده و كل آن سفيد و از ما بين كل ثمر آن مىرويد شبيه بتخم مورد و مائل باستداره و سبز و بعد از رسيدن سرخ مىكردد و پوست آن صلب و سياه و مغز آن سفيد و آن را جرم دانه و كرمدانه نيز نامند و برك و تخم آن مستعمل
* طبيعت ان
جميع اجزاى نبات آن تا سوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
آشاميدن يك درم آن با حريرهها و يا بلع نمودن دانهء آن را درست مسهل قوى بلغم و مانع صعود ابخره بدماغ و مخرج اقسام كرم معده و امعا مقدار شربت آن از ده دانه تا يك درم الزينة طلاى كوبيدهء آن باعث ادرار عرق بسيار و ضماد مطبوخ آن با زفت جهت جرب و قوبا و برص بغايت نافع و زنان حب آن را در فرزجات مسخنه و ناشفهء رطوبات و خوشبو كنندهء ارحام و معينه بر حمل و مشوقه و ملذذهء جماع مقدار ربع درهم آن را استعمال مىنمايند و برك آن در افعال مانند تخم آن و بايد كه آن را در فصل ربيع ايام حصاد اخذ نمايند و خشك كرده نكاهدارند و عند الحاجات بكوبند و شظاياء آن را از ان جدا كنند و آشاميدن دوازده قيراط آن با شراب ممزوج با آب مسهل رطوبات مائيه و جهت استسقا نافع و بدستور در سركه خيسانيده آن جهت رفع غايلهء كه دارد و با طبيخ باقلا و يا عدس مسهل برفق و حمول آن مخرج جنين و قاتل آن و ضماد مطبوخ آن با زفت جهت قوبا و جرب و برص مجرب مقدار شربت برك آن در مطبوخات تا سه درم و بايد كه يك شبانهروز در سركه بخيسانند مانند برك مازريون و با صمغ عربي و كثيرا استعمال نمايند و از تخم آن يك درم كه بدستور در سركه بخيسانند و با روغن بادام و صمغ عربى و كثيرا استعمال نمايند و تا دو درم آن كشنده و مورث جراحت حلق اكر بدان رسد و سحج و خارش عظيم در بدن و ورم حار بهم مىرسد علاج آن علاج فرفيون خورده است و در فرفيون مذكور شد و قسم دوم آن در مصر كثير الوجود منبت آن قريب درياها و آبها و ريكزارها و نبات آن به قدر دو شبر و چترى و برك آن مانند برك ابهل واثل و در پهلوى هم و كل آن زرد و باريك و از ميان بركها روئيده و تخم آن به قدر انجره و سفيد رنك و بيخ آن خشبى و بىفائده و كفتهاند كه كرمدانه اين قسم است نه قسم اول و مستعمل تخم و برك آن
* طبيعت ان
در سوم كرم و خشك
* افعال و خواص آن
آشاميدن يك درم برك خيسانيدهء آن در سركه يكشبانهروز و يا با روغن بادام آشاميدن مسهل ماء اصفر و بلغم خام و اقسام كرم معده و استسقا را نافع و چون پنج درهم آن را با يك اوقيه مويز بيدانه در يكرطل آب بجوشانند تا چهار اوقيه بماند صاف نموده يكدرهم با روغن بادام در ان ريخته بنوشند جهت اسهال بلغم خام و ماء اصفر و استسقا و اخراج اقسام كرم امعاى صغار مفيد الجروح و القروح استعمال فتيلهء آن در خنازير و جراحات خورندهء كوشت فاسد و منقي اوساخ و چاق كنندهء آنها و بدستور ضماد برك آن با ادويهء مناسبه و يا به تنهائى *
* مثلث *
بضم ميم و فتح ثاء مثلثه و لام مشدده و ثاء مثلثه در آخر
* ماهيت ان
اكثرى كفتهاند آب انكورى است كه دو ثلث آن در طبخ برود و يك ثلث بماند و از قول شيخ الرئيس در كليات قانون و كلام محمد بن محمود املي در شرح كليات ايلاقي معلوم مىكردد كه مثلث عبارت است از آب انكور سه جزو و آب خالص يك جزو كه جوش نمايند تا يك ثلث آن برود و آنچه در صدر ذكر يافته و اكثرى كفتهاند اشتباه است منشاى آن و حمل مثلث فقهي است نه طبي و مثلث طبى اين است كه ذكر يافت و مثلث فقهي آن است كه شراب انكورى را بجوشانند تا دو ثلث آن برود و يك ثلث بماند و بالجمله در طبيعت و منافع قريب بخمر است و مولد خون