مىنمايند و هر روز يك دانه مىافزايند تا به صد دانه مىرسانند و باز بتدريج كم مىنمايند تا با تمام رسد از براى اكثر امراض قويهء باردهء رطبهء مزمنه و تقويت قوى و باه و زيادتي حرارت غريزى مبرود و مرطوب المزاج قوى و از امراض متوسط المزاج چهل روز به همان ترتيب كه از يك دانه شروع مىنمايند و يك دانه مىافزايند تا چهلدانه و باز بدستور مىكاهند و از براى امراض دون آن تا بيست روز و يا ده روز و يا هفت روز به همان ترتيب كه به بيست و يازده و يا هفت دانه رسد و باز به همان نسق كم مىنمايند تا بيكدانه و در ايام استعمال چند روز قبل و بعد از ان از ترشي و بادى و لبنيات و بقول و جماع و اعراض نفسانيه و بدنيه و حركات عنيفه و اشياى حارهء حريفه مانند خردل و سير و ترب و زنجبيل و امثال اينها اجتناب مىنمايند و كفتهاند تدهين بروغن آنكه در روز چهارشنبه اخذ نموده باشند جهت رفع جذام و خورانيدن بدان نيز تا مدت بيست و يك روز جهت جذام و نيز دانهاى درست آن را در روغن كاو خالص بريان مىنمايند و روزى يك كف آن را مىخورند و مىكويند قوت باه را به حدى مىرساند كه بشرح نمىآيد و نيز در شير كاو مىجوشانند و صاف نموده از ان شير ماست بسته روغن آن را مىكيرند و روزى مقدار يك اوقيه آن را با شير برنج مىخورند و مىكويند كه موى را سياه مىكرداند و ديكر موى سفيد نمىرويد و كفتهاند كه اكر يك آثار آن را در ده آثار شير بخيسانند آن مقدار كه تمام را جذب كند و هر روز هفت دانهء آن را بلع نمايد كسى كه عنين باشد يا قوت باه او بسيار ضعيف كشته به حال اصلى آيد و قوت عظيم يابد و چون آن را بروغن ضفدع چرب كرده روغن از ان اخذ نمايند و بر قضيب بمالند تقويت عظيم بخشد و امساك آورد و اكر در بول شير و يا شغال چند روز بخيسانند و سه روز متواتر بزن فاحشهء زانيه بخورانند شهوت او بالكل زائل كردد و چنان كه ديكر رغبت بر جماع نكند و كسي برو قادر نكردد المضار مضر محرور المزاج و فصول و بلدان حاره و جوانان و چون حار حاد است اكثر ضرر مىرساند چنانچه شنيده شد كه چند كس خوردند و همه متضرر كرديدند و بعضى هلاك شدند پس اولى اجتناب از استعمال آنست خصوصا از داخل و نيز دهن آن را و ادهان حبوب ديكر را بدين نحو اخذ مىنمايند كه در ديكى تا نصفه آب كرده و بر سر آن پارچهء صفيق پاكيزه بسته بر سر آتش مىكذارند و تخم آن را هر مقدار كه مىخواهند كوبيده بران پارچه مىپاشند و سر آن را بسرپوش مىپوشند تا بخار در ان مجتمع كردد بعد از يك دو ساعت برداشته تخم كوبيده را با پارچه مىفشارند آنچه روغن از ان برايد اخذ مىنمايند و مرتبهء ديكر نيز بدستور به عمل مىآورند تا ديكر روغن در ان نماند و اين بهترين طرق آنست *
* ماليا *
بفتح ميم و الف و كسر لام و فتح ياء مثناة تحتانيه و الف
* ماهيت ان
بعضى مران دانستهاند و يونس كفته درختى است كه در بلاد شام مىشود
* افعال و خواص ان
آشاميدن برك آن رافع سميت افعى و طلاى پوست محرق آن رافع برص و خوردن نشارهء چوب آن كشنده است حكيم عبد الحميد در حاشيهء تحفه نوشته كه بهندى آن را اكول نامند برك آن شبيه ببرك بادام و كل آن سفيد است و چوب آن را چوب حيات دانند چون بيخ آن را سائيده بمار كزيده بخورانند رفع سميت آن نمايد و جهت هيضه نيز نافع و دفع خلط سمى و غذاى سمي بقئ مىنمايد *
* ماليقراطن *
بفتح ميم و الف و كسر لام و سكون ياء مثناة تحتانيه و فتح قاف و راء مهمله و الف و ضم طاء مهملهء مشاله و نون لغت يونانى است بمعني ماء العسل زيرا كه مالي بمعني عسل و قراطن بمعني ماء است
* ماهيت ان
آنست كه يك وزن عسل صافى خالص را در دو وزن آب باران و يا آب صاف شيرين به آتش ملايم طبخ دهند و كف آن را بكيرند تا دو ثلث بماند پس صافى نموده نكاهدارند و عند الحاجت بياشامند و اين ماء العسل ساده است و اكر مركب خواهند بعضى ادويهء مناسبهء حاره و يا