دانستهاند
* افعال و خواص آن
مضغ آن مسكن درد دندان و در كتب قديمه است كه شكايت كرد نبى از انبياى عليهم السلام بسوى حق جل جلاله از درد دندان وحي آمد بسوى او بخور لبخ را آشاميدن آن قاطع نزف الدم داخلي و ذرور آن حابس نزف الدم خارجي و طلاى آن مقوى موى و با شراب محلل اورام و با لادن و مورد جهت جبر كسر و ضربه و تحريك استخوان از مفصل به زودى و دخان آن كريزانندهء هوام و ثمر آن مقوى معده و حابس خون و اسهال المضار مصدع و خوردن مغز هستهء آن موجب ثقل سامعه و كرى است و بر درخت آن نوعى رتيلا بهم مىرسد قاتل *
* لبلاب *
بكسر لام و بفتح نيز آمده و سكون با و فتح لام و الف و باء موحده و آن را نربوله و بيوناني تنبايس و قسوس و به عربى عاشق الشجر و عليق و حبل المساكين و عشقه و حلبوب و بشيرازى هر سه نامند
* ماهيت ان
نوعى از قس است و اصناف مىباشد از كبير و صغير و سفيد و سياه و مجموع آن بر مجاور خود مىپيچد كبير را بهندى چاندني بيل نامند و برك آن شبيه ببرك لوبيا و سفيد آن را كل سفيد شبيه بشاخ جثجاث و تخم آن سفيد و آن را حبل المساكين و در تنكابن لكو نامند و سياه آن را كل بنفش و تخم سياه و صغير آن را بهندى عشقپيچان كويند و بفرنكي سفيد آن را مدرة البه و سياه آن را هيده بنكره و صغير آن اقسام مىباشد از سفيد و سرخ و زرد و كبود و برك همه ريزه و كل كوچك و تخم آن در غلافى سياه مائل بسرخي و قسمى از ان بىثمر و ساق جميع اقسام كبير و صغير شيردار
* طبيعت كبير ان
مركب القوى و جالينوس در دوم سرد و خشك كفته و يوحنا بن ماسويه كرم دانسته
* افعال و خواص ان
مفتح و محلل و ملين و مسهل و چون بجوشانند قوت تفتيح آن قوى و اسهال آن ضعيف مىكردد و بسبب تحليل رطوبت آن و آب فشردهء آن بدون طبخ بالعكس اعضاء الراس و الصدر و الغذاء و النفض سعوط عصارهء آن با ايرسا و نطرون و عسل جهت درد سر كهنه و قطور عصارهء آن با روغن زيتون و يا پنبه آلوده در كوش كذاشتن جهت درد كوش و جلاى چرك آن و برك كبير سفيد آنكه مسمى بحبل المساكين است جهت درد سر و امراض سينه و رئه و تفتيح سدهء كبد و آب آن جهت سرفهء حادث از حبس طبيعت و قولنج عارض از خلط حار و مسهل صفراى سوخته و با خيار شنبر جهت ربو و ورم احشا و قرحهء رئه بيعديل و بدستور چون با روغن بادام بجوشانند و سه درم از كل آن جهت قرحهء امعا و ضماد برك تازهء آن جهت درد سپرز خصوص كه با سركه پخته باشند و كل قسم اخير بيثمر آن را آشاميدن و فرزجه نمودن مدر حيض و بخور آن بعد از طهر مانع حمل و حمول شاخه و برك آن با عسل مدر طمث و آب افشردهء آن رافع بدبوى رحم اعضاء المفاصل و الاورام و القروح و الجروح و حرق النار طلاى آب برك تازهء سفيد كبير آنكه حبل المساكين نامند جهت اورام حارهء مفاصل و منفجر كنندهء دماميل خصوصا با شير آن و ضماد برك تازهء مطبوخ آن در روغنها محلل اورام و مسكن اوجاع و رافع اعيا و غير مطبوخ آن جهت جراحات عظيمه و سوختكي آتش و ضماد عصارهء آن با موم روغن نيز جهت سوختكي آتش و بدستور ضماد برك قسم سياه آن جهت قروح خبيثه و ضماد برك قسم بىثمر مطبوخ آن جهت التيام جراحات خبيثه و سوختكي آتش الزينة عصارهء قسم سياه آن سياه كنندهء موى و آب قسم آخير بىثمر آن شديد الحرارت و حدت و سترندهء موى و كشندهء شپش السموم ضماد بيخ قسم بىثمر آن با شراب جهت كزيدن رتيلا نافع و از قسم كبير آنچه برك آن با خشونت و دراز مائل بسياهى است مسمى نزد اهل مغرب بشحميه و سراويل الطوال است
* طبيعت ان
سرد و خشك
* افعال و خواص ان
جهت درد سينه و سرفه و سپرز و قولنج و تپهاى مزمنه و ربع و ربع رطل از آب آن با ده درم مغره قاطع نزف الدم همه اعضا الجروح و القروح ضماد تازهء آن التيام دهندهء جراحات و خشك آن مجفف و ناشف قروح و رافع قروح خبيثه