اقوى و جهت امراض مذكوره انفع و سعوط آن با كهربا و يا سندروس نرم سوده حابس رعاف اعضاء الصدر و الحميات و الغذاء و النفض آشاميدن آن موافق سينه و جهت سل و دق و قروح رئه و حميات حارهء حاده و امراض حارهء حاده و هزال حار يبسى و سرفه و عسر نفس و لهيب و نزلات حاده و جهت نفث الدم خصوصا با كهربا و كثيرا و طين مختوم و پوست بيخ انجبار و صمغ عربي و امثال اينها و نزف الدم را نيز مفيد و ملين بطن و جهت استسقاى حار و صلابت طحال و التهاب دم و صفرا و حقنهء آن جهت اسهال الدم كه ذوسنطاريا نامند و جراحت امعا و رحم خصوص با قوابض و قطور آن در احليل به تنهائى جهت حرقة البول و با دم الاخوين و كل ارمني و روغن كدو جهت قرحهء مجارى آن و بدستور تزريق آن بتنهائي و يا با ادويهء مناسبهء مذكوره السموم آشاميدن آن جهت رفع مضرت ادويهء قتاله الاورام ضماد آن جهت اورام حارهء ظاهرى و باطنى خصوصا با زعفران مضر مبرودين و مرطوبين و درد سربارد و دوار و طنين خصوصا بران خوابيدن و مهيج فواق و جشاى دخاني مصلح آن كلنكبين مقدار شربت آن از دو اوقيه تا نيم رطل با شكر و كثيرا و روغن تخم كدو و رب السوس و امثال اينها و تعليف آن باشياى مناسبه و لائقهء هر علت شرط است مثلا براى نفث الدم و سل و دق بكشنيز تر و تازه و برك خار خرنوب و حماض و اطراف عوسج و برك بارتنك و كاهو و جو خيسانيده و امثال اينها و جهت جلا و تحليل و تفتيح سدد كرفس و رازيانج و شيح و قيصوم و جو خيسانيده و با تخم كرفس ممزوج كرده و امثال اينها بدل آن شير زنان و يا شير بز و دستور آشاميدن آن در قرابادين كبير بتفصيل و در مقدمهء اين كتاب نيز مجملا ذكر يافت *
* لبن الاسد *
بفتح الف و سين و دال مهملتين شيرشير است و بهندى باكهه كادودهه نامند
* طبيعت ان
در كمال كرمى و حدت
* افعال و خواص ان
در غايت جلا و نفوذ و ادرار است
* لبن البقر *
بفتح باء موحده و قاف و راء مهمله به فارسى شير كاو و بهندى كاى كادودهه نامند
* ماهيت ان
معروف است و درين اجزاء ثلثه از دهنيت و جبنيت و مائيت به نسبت البان ديكر به حد اعتدال و متساوى است و در غلظت و رقت نيز هرچند بالذات دهنيت بران غالب و غليظتر شيرها است سواى شير كاوميش كه دهنيت و غلظت آن زياده است و بهترين آن شير كاو جوان فربه صحيح المزاج خالى از امراض است كه تعليف به نباتات و اشياى جيده يافته معتدل القوام سفيد صافى شيرين خالى از طعم و رائحهء غريبه
* طبيعت ان
معتدل در كرمى و سردى و ترى و با رطوبت فضليه
* افعال و خواص ان
مفتح و جالى و سريع الهضم و كثير الغذا اعضاء الراس آشاميدن تازهء دوشيدهء آنكه سرد نشده باشد مقوى جوهر دماغ و مرطب آن و حافظ رطوبات اصلى و رافع نسيان و ماليخوليا و وسواس و نكوكنندهء رنك رخسار و امراض بينى را مفيد و قطور و طلاى آن جهت اكثر امراض عين حتى مايوس العلاج از مداومت آن صحت يابد و با كندر جهت طرفه و با انزروت جهت ناخنه و سبل و شرناق اعضاء الصدر و الغذاء و النفض آشاميدن آن كرماكرم تازه دوشيده مقوى قلب و رافع غم و وسواس و خفقان و قرحهء رئه و سل كه بىتپ خلطى باشد و سحج امعا را مفيد و ملين طبع و مولد منى و مبهى و مسمن بدن و خوردن شيربرنج رقيق جيد الطبخ با شكر ملين طبع و قولنج يابس ثفلى و زحير يبسي را نافع و شير آهنتاب و يا با سنك تفته مكرر داغ كرده رافع اسهال و آشاميدن آن با دو وزن آن آب شيرين خالص ممزوج نموده مدر قوى و منقى مجارى بول خصوص با قليلى تا مقدار دو دانك زاج و يك درم نبات نرم سوده اعضاء المفاصل و الاورام و البثور طلاى آن با سفيدآب قلعي جهت نقرس و اورام حاره و آشاميدن آن و طلاى آن نيز جهت جرب و حكه و قوبا و جذام و ماليدن شيربرنج بر سر اقرع يعنى كچل كه دانهاى زخم