و خشك
* افعال و خواص آن
ملطف و مقطع و جالى و محلل اكتحال آن رافع بياض ذرور آن رافع ثآليل و خورندهء كوشت زائد و رويانندهء كوشت صحيح و منقي جراحات و قروح را نافع
* كف الهر *
بكسر ها و راء مهملهء مشدده لغت عربي است
* ماهيت ان
نباتي است به قدر شبرى و شاخهاى ريزه و بر هر شاخى سه چهار برك مستدير متشقق و ملصق به زمين و كل آن زرد براق خوشبو و با عطريت و بيخ آن به قدر زيتوني با شعبهاى بسيار و در اول پايز مىرويد و كفتهاند ملحق به كف الضبع است
* طبيعت و افعال و خواص ان
مانند آن فرزجه آن معين بر حمل و ذرور آن جهت قروح خبيثه و ضماد آن با عسل قالع ثآليل است
* كف المريم *
لغت عربى است و آن را كف عايشه و بهندى هتهاجورى نامند در ماهيت آن اختلاف است بعضى كفتهاند اصابع الصفر و در عراق شجره را بدين اسم نامند و در مغرب بنطافلون را و ابو العباس حافظ در كتاب رجلهء مسرقيه كفته نباتي است كه آن را كف مريم حجازى نامند
* ماهيت ان
نباتى است منبسط بر روى زمين با شاخهاى صلب و به قدر شبرى و برك آن مائل باستداره و مجعد و با اندك زغب و اندك قبضى و بسيار سبز و كل آن باريك مائل بزردى و به قدر كل رجله و چون آن ريخته شود كل زرد صلبي بهم رسد پس بركهاى آن ريخته و شاخهاى آن پيچيده كردد شبيه بانكشتان پيچيده و بركردد بسوى شكلى كه متعارف است نزد مردم
* طبيعت و افعال و خواص ان
قريب ببنطافلن است و در حرف الباء مع النون ذكر يافت *
* كفرى *
بضم كاف و فتح فا و راء مشدده و الف مقصوره و بفتح و بكسر كاف و بضم فا و بكسر آن نيز آمده لغت عربى است و بيوناني قيقس و به فارسى غنچهء خرما و كاردوالى و بشيرازى نارونهء خرما نامند
* ماهيت ان
غلاف شكوفه نخل است كه هنوز نشكفته و از ان خوشه برنيامده باشد و بعضى پوست غلاف و شكوفه و كرد نر آن را كه كافور النخل و دقيق النخل و كشن نامند هر سه دانستهاند و بعضى پوست فقط و بعضى خوشهء شكوفهء آنكه طلع نامند و بعضى كافور آن يعنى كرد آن را كفتهاند و بالجمله بهترين آن تازهء خوشبوى ماخوذ از نخل نر است و چون كهنه كردد سرخ شود و بو و قوت از ان زائل شود
* طبيعت ان
در آخر دوم كرم و خشك و با حرارت كمي و برودت بسيارى نيز كفتهاند
* افعال و خواص ان
مفرح و مقوى قوى و ارواح قلبى و دماغي و كبدى الفم سنون آن مقوى لثه و رافع اكله و قروح خبيثه و بدستور ذرور آن جهت اكله و قروح ساعيهء سائر اعضاء اعضاء الغذاء و النفض آشاميدن دو مثقال از سفوف آن قاطع اسهال و طبيخ آن قابض و نيم رطل نيم كوفتهء آنكه با يكرطل آب بجوشانند تا به نصف رسد و صاف كرده با هموزن آن شكر بقوام آورند جهت تقويت معده و هيضه و ضعف احشا و منع انصباب مواد بمعده و رحم و درد كرده و مثانه مفيد و ضماد آن مقوى معده و مفاصل و قاطع اسهال و با موم و راتينج رافع جرب به شرط آنكه چند روز بران بكذارند و غبار بسيار نرمي كه غير كشن در ان بهم مىرسد در جميع افعال قويتر از كشن و بغايت مقوى معده و رافع نزف الدم و سحج و قروح عفنهء باطنيه و اسهال است و عرق آنكه مانند كلاب كيرند با عطريت و قابض و مقوى القلب و معده و رافع خفقان و اسهال رطوبي و سحج و دهن آنكه بعد از رسيدن طلع نيم كوفته و با مساوى آن روغن زيتون درهم كرده سه چهار روز حركت دهند پس صاف نموده در شيشه كنند و سر آن را بند نمايند و به كار برند
* طبيعت ان
سرد و خشك
* افعال و خواص ان
رافع درد سر حار و قرحهء امعا و قابض بطن و حابس عرق و مقوى موى و مانع سقوط آنست *