و غيره نخوردهاند كه برآورند انفحه نامند و بعد از ان شكنبه و بهترين آن از براى اتخاذ ادويه خصوصا اسفيدباجات شكنبهء كوسفند و بز جوان فربه است
* طبيعت ان
جمعي كرم و تر و بعضى سرد و خشك دانستهاند
* افعال و خواص ان
كثير الغذا دير هضم المضار مولد خلط غليظ و مورث بلادت و سكته و صرع و تاريكى چشم مصلح آن مهرا پختن و با ادويهء حارهء خوشبو و سركه خوردن است *
* كرفس *
بفتح كاف و را و سكون فا و سين مهمله معرب از كرفش بشين فارسي است و كفتهاند معرب از كرسب فارسى است و بيوناني اوداساليون و بسرياني كرفشا و برومي باطراخيون و بهندى اجمود و بفرنكى سلرى و بلاطينى سلدهرى نامند
* ماهيت ان
نباتى است و آن را اقسام بسيار است و بحسب اماكن مختلف و هريك را نامى خاص از بستانى و جبلى و صخرى و نبطى و مائى و از مطلق آن مراد بستاني است و برك آن مائل بتدوير و شاخهاى آن باريك و بلندى نبات آن تا بيك ذرع و تخم آن ريزهتر از سائر اقسام و تيره رنك و تندطعم و با عطريت در مقدار قريب بانيسون و مدور غير املس و بيخ آن بزرك و سياه رنك با ريشهاى باريك و قويتر از سائر اجزاى آن و بعد از ان تخم آن و قوت آن تا دو سال باقى مىماند و بيخ آن تا سه سال
* طبيعت ان
در اول دوم كرم و خشك
* افعال و خواص آن
مفتح و محلل اعضاء الراس و الصدر و الغذاء و النفض و غيرها ضماد آن بآرد جو محلل ورم چشم و آشاميدن آن جهت ربو و ضيق النفس و درد پهلو و فواق و برودت احشا و رفع قئ و سحج و مغص و حدت ادويه و محرك اشتهاى طعام و باه و محلل رياح و نفخ و معين بر عمل ادويهء مسهله و تفتيح سدهء جكر و كبد و طحال و ادرار بول و حيض و اخراج جنين و تنقيه كرده و مثانه و كداختن سنك مثانه و رفع حصبه و لرز حمى بلغمى و وجع ورك و عرق النسا و نقرس و اوجاع ظهر و اكثر امراض باردهء بلغميه مفيد السموم آشاميدن آب آنكه با آب انار و شكر جوشانيده باشند جهت سموم مشروبه و آشاميدن طبيخ برك و بيخ آن جهت ادويهء قتاله و نهش هوام و مرداسنك و طبيخ كرفس با عدس و قئ نمودن بعد شرب منقى آن الخواص خوردن كرفس قبل از كزيدن عقرب و هوام و همچنين بعد از ان باعث سرعت تاثير سم است در بدن و تدبيرى ندارد الاورام و البثور و الجرب و الحكة و غيرها ضماد آن به تنهائى و يا با عسل محلل اورام و طلاى آن تا يك هفته با روغن كل و سركه جهت جرب و بدستور با كبريت و بورهء سرخ و با نوشادر جهت ثآليل و رفع آثار مفيد المضار مبخر و محرك صرع محرورين و باعث صرع و خفت عقل و مضر حوامل و مرضعه به جهت آنكه محرك باه ايشان است و تازهء آن نفاخ مصلح آن انيسون مقدار شربت از عصارهء آن تا پانزده درم و از جرم آن تا سه درم و از بيخ آن در مطبوخات پنج درم و بزر كرفس بستاني
* طبيعت ان
در آخر دوم كرم و خشك
* افعال و خواص آن
در تفتيح قويتر از سائر اجزاى آن و هاضم غذا و جاذب فضول از معده و رحم و جهت استسقا و تسكين اوجاع و در سائر منافع مانند بيخ آن مضر رئه مصلح آن خماما و كويند تخم كاسني و مورث سحج مصلح آن كثيرا مقدار شربت آن يك درم بدل آن نانخواه و زيره الخواص چون در هر رطلى از آب انكور يك مثقال تخم كرفس بستاني با فطراساليون كوبيده داخل نمايند و همچنين در هر رطلى از شراب نيم مثقال از ان مخلوط كنند و بهتر آنست كه كوفته در صرهء بسته در ان اندازند و سر آن را بسته نكاهدارند و بعد از سه ماه صاف نمايند و در ظرف ديكر كنند و تناول نمايند جهت تقويت معده و تحريك اشتها و دفع عسر البول و چون نيم مثقال آن را با نيم مثقال نانخواه بنوشند جهت تقويت معده و رفع رياح نافع و پروردهء بيخ و برك آن با عسل يعنى مرباى آن مسكن غثيان و مقوى معده و پروردهء آن با سركه يعنى مخلل آن مفتح سدد و مقوى معده و احشا