عربى و در تليين و تغليظ تخم كدو و بيخ آن درخت را چون بكوبند هنكامى كه خشك باشد و با سركه بر بهق بمالند زائل كرداند
* * فصل الكاف مع الجيم * *
* كچنار *
بفتح كاف و سكون جيم عجمى و فتح نون و الف و راء مهمله و لام بجاى را نيز آمده لغت هندى است
* ماهيت ان
درختى است هندى شاخهاى آن متفرق و پريشان و برك آن عريض و وسط آن هم از جانب پائين و هم از جانب بالا منشق به دو نصف و غنچهء آن سبز طولاني و كل آن بعد شكفتن خوش منظر و اندك خوشبو و دو نوع مىباشد سفيد و سرخ ارغواني مائل ببنفش و عدد بركهاى كل آن پنج عدد و پائين بركهاى باريك و بالاى آنها عريض و در وسط آن پنج تار باريك و بر سر هر تارى چيزى شبيه بدانهء زيره و در وسط آن تارها نيز تارى باريك و وسط آن ضخيم كه تخم آنست و غنچهء خام آن را با دو پيازه پخته با روغن بريان كرده با كوشت و يا بىكوشت مىخورند لذيذ و خوشبو و طعم مىباشد
* طبيعت جميع اجزاي ان
سرد و خشك در دوم
* افعال و خواص ان
قابض و مجفف و مقوى معده و امعا و حابس بطن و دافع اسهال و ديدان و حب القرع و فساد خون و صفرا و جهت جذام و خنازير و مطبوخ پوست درخت آن با سماق بالسويه جهت نفث الدام و حيض و جراحات باطنى و مقعده و غرغرهء آن خصوصا با اقاقيا و كلنار جهت جوشش دهان و كلو و خنازير و خوردن غنچه خام مطبوخ آن جهت سرفهء حار رطب و حبس اسهال و بواسير و حيض و بول الدم و فساد صفرا نافع
* فصل الكاف مع الراء المهملة *
* كراث *
بضم كاف و فتح را و الف و ثاى مثلثه و بفتح كاف نيز آمده لغت عربى است بفارسي كندنا و بهندى نيز بدين نام مشهور و باصفهانى تره و بديلمي كوار و بلاطيني كوپركيسو و بيوناني فراسينا و بسرياني عطارا و برومي فقلوطا و بستاني آن را نبطى و جبلى را فراسيون نامند
* ماهيت ان
نباتي است معروف و در اكثر بلاد مىشود و برى و بستانى و جبلى مىباشد آنچه برك آن باريك شبيه ببرك پياز و در تمام سال مىماند و چون بزرك كردد از ميان آن ساقي مىرويد و بر سر آن كل و تخم و كل آن سفيد شبيه بكل پياز و تخم آن سياه نيز شبيه بتخم پياز و اين را كرث البقل و كراث المائده نامند جهت آنكه مانند بقول ديكر خام و پختهء آن را مىخورند و در موايد و خوان حاضرى و طعام مانند بقول ديكر حاضر مىسازند و آنچه در آخر زمستان و اول بهار مىرسد و پياز آن شبيه ببصل ماكول و رتبهء آن مانند قبهء آن آن را كراث شامى و بيونانى فرآسن بابالوطن و فراسن فافالوطن نيز و بشيرازى ترپياز نامند و خام اين غير ماكول بلكه پختهء آن را با كوشت مىخورند و اين دو صنف مىباشد صنفى صغير الراس دقيق العنق صنفى كبير الراس صغير العنق قصير و تيزى و تندى اين صنف كمتر و خوشبوتر و لذيذتر از اول و برى آن بسيار شبيه بثوم است و آن را كراث الثوم و كراث الكرم نيز نامند و كفتهاند فراسيون اين است و از مطلق آن مراد كراث البقل تازه است كه مختار و كثير الاستعمال است
* طبيعت ان
در سوم كرم و در دوم خشك
* افعال و خواص ان
مفتح و ملطف و مبخر اعضاء الراس و الصدر و الغذاء و النفض طلاى برك آن با سركه بر پيش سر حابس رعاف و خوردن آن منقي قصبهء رئه و مفتح سدهء جكر و مقوى هاضمه و كمر و ملين طبع و رافع قولنج و مدر بول و حيض و بعد از طعام مانع ترش شدن آن و اعانت بر هضم و تليين طبع و تقويت باه و آب آن به قدر سه مثقال و نيم قاطع خون بواسير و محرك باه و با عسل جهت امراض باردهء رطبهء سينه و اورام رئه و نضج آنها و با ماء الشعير و يا مطبوخ آن با جو جهت درد سينه و ربو و با سركه پروردهء آن مفتح سدهء جكر و سپرز و رافع قولنج و عصارهء برك خشك كردهء آن مسهل خون و خوردن و ضماد كردن برك مطبوخ آن مقوى باه و بواسير را