نافع و حمول برك كوبيدهء آن به تنهائى و يا با ادويهء مناسبه مجفف رطوبات رحم و مانع ازلاق جنين و جلوس در طبيخ آن كه با سركه و آب و نمك طبخ نموده باشند جهت انضمام فم رحم و تحليل صلابت آن و طلاى مطبوخ آن جهت بواسير و تقويت باه و قطور آب آن با روغن كل و سركهء كهنه جهت درد كوش و دوى و سعوط آن با كندر و سركهء كهنه جهت قطع نزف الدم و رعاف و چون كندنا را دو بار بپزند و بفشارند و جرم آن را در آب سرد بخيسانند و با اطعمه استعمال نمايند باعث لذت اطعمه و رفع نفخ و غلظت آنها مىكردد السموم ضماد آن جهت كزيدن هوام و افعى و آشاميدن آن نيز با ماء العسل جهت سموم الاورام و البثور و القروح ضماد آن با سماق جهت شرى و ثآليل و با نمك جهت قروح خبيثه المضار اقسام آن از پياز ديرهضمتر و نفاخ و مبخر و محرق خون و مورث ظلمت بصر و فساد لثه مضر حار المزاج و ديدن خوابهاى ردى مصلح آن كشنيز و كاسني تازه است چون شمشير و كارد و غيره را باب برك آن آبكيرى كنند آب و تندى آن زائل نكردد و تخم آن در آخر دوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
مفتح و محلل و جالي اعضاء الغذاء و النفض آشاميدن دو مثقال آن با هموزن آن تخم مورد رافع امراض بارده و قاطع نفث الدم و نزف الدم و مفتح سدهء بلغمي جكر و محرك اشتها و مقوى كرده و مثانه و با شراب مبهى و بغايت محرك باه و بودادهء آن بتنهائي يا با حرف بابلي قاطع اسهال مزمن و زحير و محلل رياح امعا و با حب الآس جهت زحير و حبس خون مقعده و بخور آن جهت بواسير الفم بخور آن با موم و قطران جهت درد دندان و اخراج كرم آن السموم و الزينة ضماد عصارهء آن جهت لسع افعى و رفع كلف و آثار جلد و دردهاى بارد و چون بكوبند و در سركه ريزند رفع ترشى آن نمايد مضر رئه و كرده و مثانه مصلح آن عسل و در تقويت باه تخم كراث شامي قويتر از ان است و آشاميدن طبيخ بيخ آن بطريق اسفيدباج با روغن قرطم و روغن بادام و يا كنجد جهت رفع قولنج نافع كراث برى شبيه بثوم است و بسيار تند
* طبيعت ان
در آخر سوم كرم و در اول آن خشك
* افعال و خواص آن
مفتح و مقطع و جالى اعضاء الغذاء و النفض بغايت مدر بول و حيض و حمول آن جاذب جنين و عصارهء آن مسهل سودا و مورث اسهال الدم و تخم آن را چون چند روز هر روز پنج قيراط با شكر بخورند رفع بواسير نمايد السموم جهت كزيدن هوام قوى الاثر از سائر اقسام و از جملهء اجزاى ترياق فاروق است الزينة ضماد آن رافع برص و ثآليل و مقرح اعضا است و نوعى از برى كه در جبال بهم مىرسد برك آن بسيار باريك و با حدت مىباشد
* افعال و خواص آن
بسيار ملطف جهت خوشبوئى دهان و تسكين درد معده و امعا قوى الاثر است
* كراث *
بفتح كاف و راء مهملهء مخففه و الف و ثاء مثلثه لغت عربى است
* ماهيت ان
درختى است كوهى برك آن دراز و باريك و شاخهاى آن نرم و پرشير منبت آن بلاد حجاز و آن را عشبة الصباغ نامند
* افعال و خواص ان
شير آن را داخل اطعمه نمودن رافع جذام دانستهاند
* كراع *
بضم كاف و فتح را و الف و عين مهمله لغت عربى است جمع آن كوارع و به فارسى پاچه نامند بهترين آن پاچهء بز و كوسفند جوان فربه است
* طبيعت ان
كرم و تر
* افعال و خواص آن
مولد كيموس لزج غير غليظ است و ليكن محمود قليل الفضول است اعضاء الصدر جهت خشونت سينه و حلق و سرفهء حار نافع خصوصا با كشك الشعير جهت آنكه ملين سينه است اعضاء الغذاء و النفض قليل الغذا سريع الهضم جيد الكيموس لزج غير غليظ و ملين بطن است بسبب لزوجت و ازلاقى كه دارد و چون با سركه و انجدان استعمال نمايند لزوجت و برودت آن كمتر كردد و شقاق زبان و سحج امعا را كه از كرمى باشد نافع و صاحب اختيارات آن را رشيذ دانسته