بمعني حلوة الريح و آن نباتى است كه ساق آن به قدر دو شبر و متشعب بشعبهاى بسيار و نر و ماده مىباشد برك نر آن شبيه ببرك شاه بلوط و برك مادهء آن شبيه ببرك سمونيون كه كرفس برى است و مشرف و بر جانب ساق آن غلافى شبيه بغلاف بادام و چون شكافته شود آن غلاف ظاهر مىشود از ان دانهء سرخ مانند خون شبيه بدانهء انار و كثير العدد و ما بين دانهاى آن چيزى بنفش رنك پنج يا شش و بيخ نر آن بسطبرى انكشتى و ببلندى يك شبر و سفيد و با قبوضت طعم و بيخ مادهء آن متشعب به چند شعبه هفت يا هشت هريك شبيه ببلوطى مانند بيخ خنثى
* افعال و خواص ان
اعضاء الراس آشاميدن بيست و پنج حبهء آن با ماء العسل جهت كابوس اعضاء الغذاء خوردن آن بتنهائي جهت لذع معده و وجع آن اعضاء النفض آشاميدن آن مقدار يك بادام جهت تنقيهء رحم از فعل طمثي و ادرار طمث و وجع كرده و مثانه و رحم و يرقان و آشاميدن مطبوخ آن با شراب حابس و عاقل بطن و آشاميدن سرخ آن ده دوازده دانه با شراب اسود قابض و حابس و قاطع نزف الدم رحم و ده عدد حب آن با شراب عسلي جهت اختناق رحم و عارض از وجع رحم و چون صبيان را در ابتداى حدوث حصاة بياشامانند دفع نمايد و ديكر حصاة عارض ايشان نكردد و در فاوانيا نوشته كه آن نر و ماده مىباشد نر آن بيخهاى سفيد بسطبرى انكشتى است و چون آن را بخايند ظاهر مىكردد از ان بعد از يك ساعت اندك حلاوتى با قبوضتى در طعم و مادهء آن كثير الشعبه
* طبيعت ان
كرم نه بشدت
* افعال و خواص آن
مجفف و قابض و محلل و مفتح و ملطف و مقطع و جالي اعضاء الراس نافع است جهت صداع و صرع حتى تعليق آن بتنهائي مجرب و نوشته كه يهودى كفته تدخين ثمر آن جهت مجانين و مصروعين نافع و زائل كنندهء آن و بدستور خوردن ثمر آن با كلقند شديد النفع و نوشته كه كمان من آنست كه اين نفع در فاوانياى رومي باشد نه هندى و آشاميدن تخم آن بيست و پنجدانه با ماء العسل يا با شراب جهت كابوس اعضاء الغذاء آشاميدن مطبوخ آن با اشربهء قابضه عفصه مانع انصباب مواد است بمعده و آشاميدن تخم آن مقوى معده و مسكن وجع و لذع آن و بيخ آن مفتح سدد و جهت يرقان نافع اعضاء النفض چون با شير و مدرات بياشامند ادرار بول و حيض نمايد آشاميد بيست و پنج دانه تخم آن با ماء العسل يا با شراب جهت اختناق رحم و وجع آن و كابوس و دوازده دانهء آن جهت قطع نزف الدم مفيد و چون زنان صاحب نفاس مقدار يك بادام از بيخ آن را بخورند تنقيه نمايد فضول نفاسيهء ايشان را بادرار و بدستور جهت وجع كرده و مثانه و طبيخ آن با شراب شكم را بند نمايد و ادرار آورد الزينة طلا و غمرهء آن در جلاء آثار سياهي بشره مؤثر المفاصل آشاميدن آن جهت نقرس نافع و بدستور ضماد آن و ديكران نيز ماهيت آن را مانند آنچه شيخ از ديسقوريدوس بيان كرده نوشتهاند و حكيم مير محمد مومن در تحفة المومنين نوشته نبات آن شبيه بزردك و مادهء آن را نبات مانند كرفس برى و كفتهاند نر آن را چون بشكنند در جوف آن دو خط صليبى متقاطع يافت مىشود و مادهء آن به شكل بلوط مىباشد و در جوف آن خطوط صليبي نيست و نزد اطلاق مراد نر آن است و بهترين آن رومي سطبر آنست كه كهنهء كرم خورده نباشد و چون بخايند بعد از ساعتي ظاهر شود از ان حدت و حراقت با اندك تلخي و قوت آن تا هفت سال باقي مىماند و كفتهاند بايد كه نزد استعمال نرم سوده و مبالغه در سحق آن نموده استعمال نمايند و بعضى كفته كه براى امراض مردان نر آن و براى زنان خصوص امراض رحم ايشان مادهء آن انسب است كه طبيعت آن كرم و خشك در سوم و بعضى تا سوم و بعضى مائل باعتدال دانستهاند
* افعال و خواص ان
آشاميدن بيخ آن به قدر يك درم در شراب عفص با شكر شيرين كرده يا با مشروب شيرين ديكر جهت صرع و رعشه و لقوه و ام الصبيان و اكثر امراض سر و تفتيح سدد و يرقان و درد كرده و مثانه و ادرار طمث