و بسبب اندك حرارتى كه دارد خون را فاسد مىسازد مصلح آن شستن و بريان نمودن و خوردن انيسون است بالاى آن و خوردن شيريني بالاى آن و با آن بسيار مضر *
* طين الرومى *
بضم راء مهمله و سكون واو و كسر ميم و ياء نسبت
* ماهيت ان
خاكى است سرخ نيم رنك و بعضى سفيد مائل بكبودى و خوشبو و آن نوعى از طين قبرسي سفيد است
* طبيعت ان
سرد و خشك
* افعال و خواص ان
مجفف و قابض طلاى آن با آب كاسني محلل و مانع ورم اجفان و خون آمدن از چشم و در سائر افعال مانند كل ارمنى است
* طين شاموس *
بفتح شين معجمه و الف و ضم ميم و سكون واو و سين مهمله و آن را طين شاميس و كوكب الارض و كوكب شاموس و بسرياني چشماشاموس و برومي فلاغاسامس و بيوناني ابو بريطس و به فارسى كل سفيد نامند
* ماهيت ان
چند صنف مىباشد صنفى سفيد صفايحى اندك براق ناصاف شبيه بحجر المس و صنفي رمادى رنك صفايحي نرم زودشكن كه در آب زود كداخته كردد و اين را بيوناني اسطرا يعنى كوكب و بفارسي ابرك و بهندى كهرىمتى نامند و صنفى بسيار سفيد نرم سبك كه چون بر زبان كذارند بچسپد و زود شكسته كردد و در آب زود كداخته شود و اين بهترين همه و بقول انطاكى صنف دوم بهترين همه است و از قبرس و صقالبه اورند
* طبيعت ان
در دوم سرد و خشك و مغسول خشك كردهء آن الطف شيخ الرئيس كفته كه هوائيت بر ان غالب از طين مختوم و اقوى از ان است
* افعال و خواص آن
آشاميدن يك مثقال از مغسول آن با كلنار قاطع خون حيض دائم و جريان عرق شربا و طلاء و با شراب جهت سموم حاره و با ادويهء مناسبه جهت نفث الدم و اختلاف و سيلان خون از همه اعضا و دو درم آن با آب و اندكي سركه جهت قرحهء امعا سريع الاثر و نيز دو درم آن با آب و شراب كه آب غالب باشد جهت تحليل اورام حارهء اعضاى رخود مانند پستان و بناكوش و زير بغل و كنج ران و حقنهء آن با آب بارتنك جهت ذوسنطاريا و قرحهء امعا كه متعفن نشده باشد بعد از آنكه اولا با ماء العسل و آب نمك حقنه نموده باشند و طلاى آن با آب و روغن كل جهت ورم پستان و اورام حاره و نقرس و با شراب جهت سموم ملدوغه نافع و در سائر افعال مانند طين مختوم است *
* طين صوفى حميد *
بضم صاد مهمله و سكون واو و كسر فا و يا و فتح حاء مهمله و كسر ميم و سكون ياء مثناة تحتانيه و دال مهمله
* ماهيت ان
خاكي است سفيد خوشبو كه از بلاد شيروان از بقعهء صوفى حميد آورند
* افعال و خواص آن
با قوت ترياقيت جهت رفع اذيت و سميت هوام زهردار و مار شربا و طلاء و با خود داشتن آن مؤثر و در سائر افعال مانند طين قبرسي است *
* طين الفارسى *
كل شيرازى و كل سرشوى نيز نامند
* ماهيت ان
كلي است سفيد مائل بزردى و خوشبوى و بعضى طين حر اصفهاني و بعضى طين نيشاپورى و بعضى طين خراساني دانستهاند
* طبيعت ان
سرد و خشك
* افعال و خواص آن
جهت وجع رئه نافع و كفتهاند مضر رئه و مثانه است مصلح آن آب سرطانات مقدار شربت آن تا دو مثقال *
* طين القيموليا *
بكسر قاف و سكون ياء مثناة تحتانيه و ضم ميم و سكون واو و كسر لام و فتح ياء مثناة تحتانيه و الف و آن را حجر رخام و بهندى كهرى متي نامند و اطفال در هند بر تختهاى مشق مىمالند
* ماهيت ان
سه قسم است يكى سفيد براق خوشبو و كويند از ان بوى كافور آيد و دوم مائل ببنفشي و چرب با لزوجت و ديرشكن كه در آب زود حل نكردد و از بلاد اندلس و ارمن آورند و اين هر دو خوب و مستعمل و قسم سوم كه سياه و از اندلس آورند زبونترين همه است بغدادى نوشته كه شيخ من كفت كه طين قيموليا خاكي است كه ميان فلفل يافت مىشود و غير او كسي نكفته و در ان دو قوت است يكى مبرده