اطلاق مىنمايند و بهترين آن نرم املس چرب خالص صافى از سنكريزه و رمل چسپنده به زبان طلائي رنك آنست
* طبيعت ان
سرد در اول و خشك در دوم
* افعال و خواص ان
قابض و مغرى و مقوى قلب و حابس نزف الدم و نفث الدم صدر و بطن و رحم و امعا و معده و بواسير و بول و به جهت قروح آنها و قروح و قلاع دهان و منع نزلات عظيمهء منحدره بسوى سينه و ضيق النفس و سرفه و سل و حميات و ربو حادث از انها و جهت حبس اسهال شربا بسيار نافع به جهت شدت تجفيفي كه دارد و ازين جهت نيز رادع اورام است و به جهت و با و طاعون چون پيش از حدوث آن چند روز و يا در ان هنكام نيز با سركه و كلاب اكر تپ نباشد و الا با آب و سركه بخورند و بر ورم آن طلا نمايند امان يابند از ان و با اقاقيا جهت كسر عظام طلاء و ذرور آن جهت حبس نزف الدم كل اعضاى ظاهرى و تجفيف قروح رطبه مفيد مضر طحال مصلح آن مصطكى و كلاب مقدار شربت آن از نيم درم تا دو درم بدل آن طين مغره و طين حجازيست *
* طين الاصفر *
بفتح اول و سكون صاد مهمله و فتح ما و راء مهمله و آن را طين الصنم نيز نامند
* ماهيت ان
خاكى است زرد مائل بتيركى كه از ميان دو كوه حوالى قسطنطينيه آورند و رهبانان سكنهء آنجا بر ان صورتى نقش مىنمايند و كويند صورت بت است و بعضى كويند نقش ديكر است غير معلوم از قبيل طلسم و كويند چيزيست كه بهندى آن را پيورى نامند و اصلي ندارد زيرا كه پيورى چيزيست زرد سبك وزن مصنوع از بول بچهء كاو تازه زائيده كه به آن برك درخت انبهء خام خورانيده طبخ نموده به عمل مىآورند و اكثر مستعمل نقاشان است و مشهور است
* طبيعت آن
سرد و خشك
* افعال و خواص ان
قابض و حابس و جهت نفث الدم و نزف الدم اعضاى باطني و قيام كبدى و قيام المده شربا بهترين اطيان است و ذرور آن جهت نزف الدم ظاهر و تجفيف قروح نافع *
* طين الاقريطس *
بكسر همزه و سكون قاف و كسر راء مهمله و سكون ياء مثناة تحتانيه و كسر طا و سين مهملتين و اقرقرطون و قريطون نيز نامند
* ماهيت ان
خاكي است خاكسترى رنك با خشونت و بانكشت شكسته كردد و در قوت شبيه بشب است و از ان بسيار ضعيفترين و فرق ميان هر دو بچشيدن معلوم مىكردد كه تجفيف اين به آن حد نيست و غالب بر ان اجزاى هوائيه است
* طبيعت ان
كرم و خشك
* افعال و خواص ان
جالى بىلذع و جهت قروح چشم نافع و تعليق آن جهت حفظ جنين و منع از اسقاط مؤثر و كفتهاند مسهل ولادت است و نقاشان جهت ثبات رنك آن در نقاشي مستعمل دارند
* طين الاندلسى *
بضم همزه و سكون نون و ضم دال مهمله و ضم لام و كسر سين مهملهء مشدده و ياء نسبت
* ماهيت ان
خاك سياه كثيفى است
* افعال و خواص آن
جهت تحليل اورام ضمادا و طلاء نافع است *
* طين الجلود *
بضم جيم و لام و سكون واو و دال مهمله
* ماهيت ان
خاكي است سرخ تيره رنك املس كه پوست حيوانات را به آن رنك مىكنند سرخ مائل بزردى مىكردد و رنك آن قيام و ثبات ندارد
* طبيعت ان
كرم و خشك و با قوت قابضهء شديده و محلله
* افعال و خواص آن
طلاى آن محلل اورام و با آب برك بارتنك جهت اسهال نافع و خوردن آن جائز نيست و ردى است
* طين الحر *
بضم حاء مهمله و راء مهملهء مشدده بفارسي خاك رست نامند
* ماهيت ان
بعضي آن را شامل طين اندلسي و طين فارسى و بعضى خاكي كه از سيراف مىآورند دانستهاند و آن خاكى است رخو سبك خالص و بسيار سبز شبيه بريحان و چون دود دهند آن را خوشبو و خوشطعم كردد و آن را مىخورند كسانى كه معتاد بكل خوردناند زيرا كه مضرت اين كمتر