تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى ) — صفحة 547

مساهمون:

ص٥٤٧

* ششريت *

بكسر شين و سكون شين دوم و كسر راء مهمله و سكون ياء مثناة تحتانيه و ثاء مثلثه

* ماهيت ان

اسم بيخ نباتى است كه در دير البلاد مصر يافت مىشود سطبرتر از انكشتى و بيمزه مائل بزردى

* طبيعت ان

كرم و خشك

* افعال و خواص ان

جهت استسقاى زقي مجرب دانسته‌اند و كويند بدون كرب و مشقت اخراج زردآب مىكند

* فصل الشين المعجمة مع الطاء المهملة المشالة *

* شطيبه *

بضم شين و فتح طا و سكون ياء مثناة تحتانيه و فتح باء موحده و ها لغت مغربي است

* ماهيت ان

نباتى است كثير الوجود در كوه‌هاى برف‌دار و برك و تخم و شكل كياه آن مانند زيره و با اندك تندى طعم و شيرينى و بيخ آن چند عدد مجتمع و غير مستحكم و بعضى از ان راست و بعضى كج

* طبيعت ان

كرم و خشك

* افعال و خواص آن

بالخاصية جهت تپهاى حاره نافع و مدر بول و مفتت حصاة و محلل رياح معده و رافع اكلهء مستحكمه و ضماد آن به جهت علت معروفه بشوكه كويند مجرب است *

* فصل الشين مع العين المهملة *

* شعر *

بفتح شين و سكون عين و راء مهملتين به فارسى موى و بتركي قبل و بهندى بال نامند جمع آن اشعار و شعور و شعار آمده

* ماهيت ان

متولد از ابخره و ادخنهء اخلاط محترقه و يابسه است و فرق ميان آن و صوف و و بر آنست كه شعر پيچيده نمىباشد بخلاف صوف و و بر و صوف نرم و نازك و ما بين آن هر دو است و صوف را بفارسي پشم و و بر را كرك نامند و هر سه عام‌اند همه حيوانات يعنى بعضى را شعر و و بر هر دو مىباشد مانند بز و بعضى را پشم فقط مىباشد مانند ميش و بره و بعضى را موى فقط مانند اكثر حيوانات و انسان را نمىباشد مكر شعر فقط و از مطلق آن مراد شعر انسان است

* طبيعت ان

سرد و خشك

* افعال و خواص ان

سوختهء آن مسخن و بغايت مجفف و بيلذع و جهت اكله و خشك كردن زخمها و قلاع و قروح ذرورا و طلاء با عسل و با كندر و زفت جهت جراحات سر ذرورا بعد از ماليدن زفت برانها و طلاى آن با مرداسنك جهت تسكين جرب و حكهء شديد قوى چشم و با روغن زيتون و يا آب جهت سوختكى آتش و با سركه سائيدهء آن جهت تحليل و قلع ثآليل و بثور و سك ديوانهء كزيده و با شراب و روغن زيتون و با آب جهت ورم سر و جراحت آن و بدستور غير محرق آن و محرق آن با عسل جهت قلاع دهان اطفال و با روغن كوسفند جهت عشره و ورم حادث از ان و ذرور آن جهت بروز مقعده و رد كنندهء آنست بر موضع خود و قطور آن با روغن كل جهت تسكين درد كوش و با سفيدآب و توتياى مغسول و كل ارمنى جهت حرقة البول مجرب و بخور آن جهت صرع سددى و كريزانيدن هوام و حمول آن جهت سيلان رحم و تجفيف رطوبات آن و صرع و ماء الشعير كه از تقطير آن حاصل مىكردد جهت داء الثعلب و رويانيدن موى مجرب و بدستور دهن آن و نيز مقوى باه است و تعليق موى طفل پيش از آنكه صلب شده باشد جهت نقرس و عقرب كزيده نافع و دستور احراق آن در دستورات مقدمه و دهن آن در مركبات در ادهان مذكور شد *

* شعر الجياد *

بكسر جيم و فتح ياء مثناة تحتانيه و الف و دال مهمله

* ماهيت ان

نباتى است شبيه به موى يال اسپ و باريك و سياه چندين عدد بهم پيوسته شبيه بدسته از يك جا روئيده و بر روى زمين پهن و بىبرك و ساق و بيخى قوى و چون بسوزانند بوى موى سوخته از ان آيد و غير پر سياوشان است

* طبيعت ان

كرم و خشك

* افعال و خواص ان

بخور آن جهت تپ ربع مجرب و تعليق آن و مانع ماندكي مسافران و روندكان پياده است

* شعر الغول *

بضم غين معجمه و سكون واو و لام و آن را الحاء الغول نيز كويند

* ماهيت ان

كياهى است بىساق و