خاكستر بيخ كرنب جهت قلاع و بدستور با عسل جهت قلاع و مضمضه بطبيخ آن با سركه و عسل نيز و ذرور آن جهت ورم لثه و لهاة نافع و بدستور طلاى آن از بيرون و ضماد آن با روغن جهت اورام بلغمي و با ادويهء مناسبه جهت استسقاى لحمي و تهبج و با برك آس جهت رفع بدبوئي زير بغل و عرق آن و با نمك و مازو و كل سرخ و سركه جهت منع قروح ساعيه و خبيثه و سعي تزايد آن و با آب كرم و با عسل جهت حكه و جرب متقرح و با عسل جهت رفع آثار و با عصارهء عصي الراعى بر بناكوش جهت منع سيلان مواد از كوش و بهق و با دردى خل و عفص هر سه مساوى جهت اكله و طلاى محلول آن در آب بر ناخن سفيد شده و خارش انكشتان و داخس و شقاق عارض از سرما و پاشيدن آب محلول آن جهت سوختكي آتش و منع آبلهء آن مؤثر و با موم جهت داخس و با آب بر موى و بر بدن جهت رفع قمل و رشك و اذابهء لحم زائد در هر عضو كه باشد و ذرور آن جهت رفع نزف الدم و حمول آن به تنهائى در پارچهء صوفي جهت رفع سيلان حيض و نشف رطوبات و اصلاح حال رحم و پيش از هنكام جماع مانع حمل و با قطران مسقط جنين با تكرار عمل و نفوخ آن در دهن افعى و بدستور قطور آن با آب دهن انسان كشندهء آن و بخور آن در زير جامهء خواب كسى كه بترسد و فزع نمايد جهت ازالهء آن مؤثر و كذاشتن آن در زير جامهء خواب مانع احتلام و رافع فزع در خواب مقدار شربت آن يك قيراط بدل آن نوشادر و كويند از خواص آن آنست كه چون كسي را چشم بد رسد و شب را بخور كند اكر در ان قطعه ثقبه به صورت چشم پيدا كردد و آن را در طرف قبلهء خانهء آن شخص بكذارند چشم بد باهل آن خانه نرسد المضار آشاميدن يك درم آن بسيار مضر و محدث سرفهء شديد و يبس بسيار و مضر رئه و كاه مؤدى بسل كردد و دو درم آن فى الفور كشنده و مداواى آن آشاميدن شير تازهء دوشيده و كره كاو و يا روغن كاو و شكر و فانيذ و قئ كردن و ميوهء تر و تازه خوردن است
* شبت *
بكسر شين و فتح باء موحده و تاء مثناة فوقانيهء مشدده كه به فارسى شوت و شود و بيونانى و انبيتون و بهندى سواوسوى و تخم آن را بهندى والان خورد كويند
* ماهيت ان
كياهى است معروف قائم بر يك ساق و شاخهاى آن بسيار باريك شبيه برازيانه و بركهاى آن ريزه و كل آن چترى و تخم آن ريزهتر از رازيانه و اندك پهن به شكل نصف دانهء رازيانه در طول و كفتهاند كه اهل تجربه تصريح نمودهاند كه هريك از رازيانه و شبت در بعضي اراضي منقلب بيكديكر مىشوند و قوت آن تا دو سال باقي مىماند و از ادويهء كبار جليلة القدر و بهترين آن تازهء خوشبوى شكفتهء آنست
* طبيعت ان
در آخر دوم كرم و در اول دوم خشك و كفتهاند تر آن در آخر اول كرم و خشك آن در اول آن
* افعال و خواص آن
محلل و منضج و مفتح سدد و هاضم و با ترياقيت و مسكن مغص و اوجاع بارده و مدر بول و حيض و جهت ربو و فواق امتلائي و ضعف معده و جكر و سپرز و سنك كرده و مثانه و قولنج و منع فساد اطعمه و امراض بلغميهء حادثه در سينه و معده و امراض آلات تناسل و آشاميدن آن با عسل جهت رفع سموم و اعانت بر قئ و اخراج اخلاط غليظه از معده و نيز آشاميدن طبيخ تازه و خشك برك و تخم آن جهت پراكنده نمودن رياح و تحليل آنها از جميع اقطار بدن و وجع ظهر و كرده و مثانه و ادرار بول و تسكين مغض و قطع غثيان كه حادث از ايستادن طعام بر معده و جوشيدن آن باشد و فواق بلغمي امتلائي و طبخ كوشت با آن باعث اخراج وسخ و زفارت و زهومت آن و سرعت طبخ و نضج و انهضام آنست و چون شبت را سائيده با عسل طبخ دهند تا منعقد كردد بر معده لطوخ نمايند اسهال نمايد به آسانى و جلوس در طبيخ برك آن و بدستور تخم آن جهت امراض رحم و تحليل رياح كرده و مثانه و انثيان و قطور عصارهء آن جهت امراض كوش مقدار شربت آن تا هشت درهم المضار مضر محرورين