اكثر امزجه و ضماد مطبوخ آن در سركه به حدى كه قوام بهم رساند بر بدن جهت جرب و حكه و كلف و بهق و اندمال زخمهاى كهنه و بر موى جهت منع ريختن آن و با حنا بر موى جهت سياه كردن آن مؤثر و با سركه و شاهتره و برك حنا كه با آب نرم سائيده در حمام و با غير آن بر بدن بمالند و بعد از سه چهار ساعت بشويند جهت حكه و جرب و قروح خبيثه و اندمال جراحات با تكرار عمل مجرب بدانكه شيخ الرئيس رحمه اللّه تعالى متعرض ذكر سنا نشده و حبوب و سفوفات و ضماد و مطبوخات و معاجين و نقوع سنامكى در قرابادين مذكور شد *
* سنبادج *
بضم سين و سكون نون و فتح باء موحده و الف و فتح دال مهمله و جيم و آن را حجر المسن نيز نامند و بفارسي سنك سنباده و بهندى كرند نامند
* ماهيت ان
سنكى است اندك رخو مانند رمل منجمد و سه نوع مىباشد و در ملك هند بسيار از كوهستان شمالي الهآباد و توابع آن مىآورند و چند قسم مىباشد يكى سفيد رنك شبيه برنك شير و بهندي اين را دوده يا نامند و دوم سياه رنك شبيه برنك روغن چراغ و اين را بهندى تيليه نامند و سوم شبيه برنك عدس و اين را بهندى مسوريه نامند و اين بهترين همه است و كويند هرچند سرختر و صلبتر باشد بهتر است و كويند بهترين آن نرم املس صلب جرم ثقيل الوزن مائل بسبزى آن است و رملى رخو آن زبون
* طبيعت ان
در دوم سرد و خشك و بعضى در سوم خشك كفتهاند
* افعال و خواص آن
سنون آن جهت جلاى دندان قوى الاثر و جهت استرخاى لثه مفيد و ضماد آن محلل اورام و تربل و برآمدكي جلد و مسكن التهاب و با سفيدى تخممرغ جهت سوختكي آتش و با موم جهت بواسير و سائيدن معادن بان باعث جلاى آنها و موجب زدودن چرك و زنك آهن و مستعمل صيقل كران است در تصقيل آهن و فولاد و چون در آب سائيده مرجان را بان جلا دهند بسيار برونق آورد و ذرور سوختهء آن جهت قطع نزف الدم و التيام قروح مزمنه نافع مضر عصب مصلح آن زعفران است و از داخل غير مستعمل است *
* سنبل *
بضم سين و سكون نون و ضم باء موحده و لام در لغت بمعني خوشه است و بعرف اطبا شامل سنبل هندى كه سنبل الطيب و سنبل العصافير نيز نامند و سنبل رومي و سنبل جبلي و از مطلق آن مراد سنبل هندى است كه بيوناني ناردين و بهندى بال چهر و جتاماسي و بلاطينى نارود و قسم دوم را نار دوايتاليون يعنى ناردينى كه در ايتاليون بهم مىرسد و سنبل رومي را ناردين كياكو و بفرنكى ناروس نامند
* ماهيت ان
كياهي است بىثمر و بىكل شبيه بدنباله سمور و دله و در طول به قدر يك انكشت و اندك زياده بران و بقطر انكشتى و باريكتر از ان و خوشهدار و چند عدد بهم پيوسته بيك بيخ و رنك آن اشقر سياه مائل بزردى و بسيار خوشبو و تند رائحه و بيخ آن اندك صلب منبت آن كويند كوهى است كه آن طرف سوريا است و در هند و بنكاله نيز بسيار است و بهترين آن اشقر تازه خوشبوى تند كه خوشهء آن كوچك بود و بوى زهومت نداشته باشد و بعد از ان طولانى باريك كه بوى زهومت آن كم باشد زيرا كه كهنهء آن با زهومت مىباشد و قوت آن تا سه سال باقي مىماند
* طبيعت ان
در آخر دوم كرم و خشك و جالينوس در اول كرم و در دوم خشك و بعضى در سوم خشك كفتهاند و اول اصح است
* افعال و خواص ان
مفتح سدهء دماغى و معده و كبد و مقوى دماغ و فم معده و جكر بارد و مسخن آنها و نيكوكنندهء رنك رخسار و مقوى قوت ماسكه و مدر بول و حيض و مجفف رطوبات و فضول دماغي و زبان و سينه و معده و مانع انصباب مواد بمعده و امعا و دافع لذع آنها و مفتت حصاة و مقوى قوت ماسكه و حابس طبع و جهت خوشبوئى دهان و سرفهء رطوبى و ضيق النفس و درد سينه و خفقان و قئ بلغمى و تحليل نفخ و رياح و علل كبد بارد رطب و استسقاى لحمي و يرقان و درد سپرز