اندرون آن بسيار سفيد است و خوشبو و برك آن شبيه ببرك كندنا و از ان بلندتر و باريكتر و با صلابت و اندك خشونت
* طبيعت ان
در آخر دوم كرم و خشك و بعضي در اول كرم و در دوم خشك دانستهاند
* افعال و خواص آن
مجفف بيلذع و مدر بول و حيض و مفتت حصاة و مفتح افواه عروق و مخرج عفونات و جهت زيادتى فهم و عقل و صداع بارد و بدبوئى بينى و بواسير الانف و مقعده و نيكوئى رنك رخسار و خفقان و يرقان و تقويت معده و هاضمه و اعصاب و تحريك باه و اشتهاى طعام و قروح معده و طرد رياح و سم عقرب كزيده شربا و ضمادا مؤثر و چون به آب سائيده و در ظرف سفالى كرده بر روى آتش كذارند تا رطوبت آن منجذب شود پس برداشته هر روز ناشتا قدرى از ان را بخورند جهت تقويت معده و رفع سوزش فم معده بسبب بدهضمي و بدبوئي دهان بمشاركت معده نافع و با روغن حبة الخضراء جهت درد كمر و سردى كرده و مثانه و تقطير البول و تپهاى كهنه و قطع قئ و برودت رحم و بهم آوردن فم آن شربا و حمولا و قطور آن جهت كرانى سامعه و سنون آن جهت تقويت دندان و لثه و خوشبوئى دهان و رفع قروح و بدبوئى آن و ذرور آن جهت رويانيدن كوشت بر جراحت مزمنه كه بسبب زيادتى رطوبت باشد و جهت دردهاى بارد ريحى و بدستور ضماد آن جهت امراض مذكوره و طلاى آن با زفت جهت جوشش سر و غسول آن جهت سرخ نمودن كونه و آشاميدن يك اوقيه از شرابى كه يك اوقيه از ان در يكرطل شراب جوشانيده باشند جهت رفع اقسام كرم معده و حب القرع مجرب و استعمال آن با بيخ باعث فساد قوة آن مضر حلق و صوت مصلح آن شكر و مضر رئه و مصلح آن انيسون و مداومت آن و زياده از مقدار شربت خوردن محرق خون و مولد جذام و مصلح آن سه روز در عسل و سركه خيسانيدن است مقدار شربت آن از يك درم تا دو مثقال بدل آن مثل آن سنبل الطيب و نصف آن مر و ربع آن دارچيني است و چون داخل صابون كنند باعث خوشبوئى آن كردد و زيادتي تنقيه و جلاى آن و باعث نيكوئى رنك رخسار است و صنفي از سعد هندى كه شبيه بزنجبيل است و ممضوغ آن برنك زعفران طبيعت ان قريب بچهارم كرم و خشك و از جملهء سموم و محرق و مقرح جلد و دو دانك آن مورث جنون و زياده از ان كشنده و طلاى ان بساعت موى را بسترد و باعث جراحت جلد است
* سعدان
* ماهيت ان
اسم عربى كياهى است شبيه بكياه خسك و خاردار و سفيدتر از ان و برك آن از ان نرمتر و ثمر آن مدور و پرخار و تخم آن پهن و اعراب معتقداند كه بيخ و ثمر آن مدر بول و قاطع زحير و اسهال است *
* سعوط *
بفتح سين و ضم عين و سكون واو و طاء مهمله آنچه در بيني دمند و مائع باشد بدين نام موسوم است و از اختراعات جالينوس است و عود العطاس را نيز به اين نام نامند *
* فصل السين مع الفاء *
* سفاديكس *
بفتح سين و فا و الف و كسر دال و سكون يا و ضم كاف و سكون سين مهمله لغت يوناني است
* ماهيت ان
نباتى است كه در بيابان و معموره نيز مىرويد و ساق آن به قدر دو شبر و برك آن مشرف و متفرق و شبيه ببرك شاهتره و از ان بزركتر و كل آن بزركتر از اقحوان و وسط آن زرد و بعضى را كل زرد و وسط آن سفيد و در طعم مائل بتندى و تلخي و خام و پخته آن ماكول و بعضي آن را پياز برى دانستهاند
* طبيعت ان
كرم و خشك در دوم
* افعال و خواص ان
مقوى معده و مسكن درد كرده و مثانه و مفتح سدهء احشا و مدر بول و حيض و ترياق سموم و سى مثقال از آب آن با شكر و پنج درم هليلهء زرد مسهل اخلاط غليظه و بدستور دو درهم كل آن با مثل آن هليله و عسل مسهل قوى است و مضر جكر و مصلح آن كثيرا است
* سفرجل *
بفتح سين و فا و سكون را و فتح جيم و لام به فارسى به و آبى و بتركي حيوا و بيوناني قودونياميلا نامند