مقدار دو آثار از برك آن و يك آثار از برك بنك خشك نموده بسايند و تا چهل روز هر روز يك كف آن را بخورند بواسير خوني را بسيار مفيد و چون نه ماشهء آن را با يكماشهء فلفل سياه با آب سائيده صاف نموده بنوشند جهت سرطانات نافع و چون چهار ماشه تا نه ماشه آب برك آن را با فلفل سياه سائيده حب بندند و تا چهارده روز بخورند جهت آتشك كه باد فرنك نامند مجرب و چون برك و ساق و بيخ آن را خشك نموده با يكماشهء فلفل سياه بسايند و روزى مقدار سه مثقال آن را بياشامند ادرار بول نمايد و انهضام طعام كند و تفريح نفس آورد و اكثر امراض سوداوى را نافع است
* سراج القطرب *
حباحب است
* سراج القطريل *
نباتيست كه تا خشك نشده است در شب مىدرخشد و كويند يبروج الصنم است و كويند اسمى مشترك است مثل سراج القطرب *
* فصل السين مع الطاء المهملة *
* سطاخينس *
بفتح سين و طا و الف و كسر خا و سكون ياء مثناة تحتانيه و ضم نون و سين مهمله در آخر لغت يوناني است
* ماهيت ان
نباتى است ما بين كياه و شجر و شبيه بفراسيون و پربرك و برك آن ريزه و سفيد و اندك مزغب و خوشبوئى مائل بكراهيت و شاخهاى بسيار سفيد رنك از يك بيخ رسته و اما نبات آن از نبات فراسيون بلندتر و برك آن ريزهتر و سفيد و شاخهاى آن نيز سفيد بخلاف فراسيون كه زردرنك است و كل آن ريزه مائل بزردى و انبوه و طعم آن تند و تلخ و تيز و منبت آن كوهستانها و زمينهاى صلب خشك
* طبيعت ان
در سوم كرم و در آخر اول خشك
* افعال و خواص آن
جهت ازالهء توحش و خوف و وسواس و ماليخوليا و خفقان بارد و بيخوابي و اوجاع اندروني حادث از رياح غليظهء بارده و تقويت قلب و نفس و تنقيهء مرة صفرا و ادرار بول و حيض و اخراج مشيمه جهت آنكه مفسد آنست شربا و حمولا و جهت كزيدن سك ديوانه پيش از آنكه از آب بترسد قئ نمودن به آب مطبوخ آن و چون در روغن زيت جوش دهند و در كوش بچكانند جهت تسكين درد دندان و بدستور چون بدان بمالند و بر پشت بخوابند نافع مقدار شربت آن تا يك درم است
* سطاريون *
بفتح سين و طا و الف و كسر راء مهمله و ضم ياء مثناة تحتانيه و سكون واو و نون لغت يوناني است
* ماهيت ان
نباتى است ما بين شجر و كياه شبيه بعشقه و بر اشجار مجاور خود مىپيچد و بتنهائي و جدا نيز مىرويد و كل آن شبيه ببنفشه و چند عدد متصل بهم مانند خوشه و اندرون كلها زرد و ساق آن سبز مائل بسياهي و برك آن مانند برك بنفشه و ضخيم و در اصفهان كل عقرب و بفارسي برابران نامند و در باغها بسيار است و آن غير فاشر ستين است
* طبيعت ان
مركب القوى
* افعال و خواص آن
رادع اورام حاره و بارده و كل و برك آن را چون بكوبند و بر كزيدكي عقرب و زنبور و رتيلا و سائر هوام ضماد نمايند مجرب است و بدستور آشاميدن آن
* سطراطيوطس *
بفتح سين و سكون طا و فتح راء مهمله و الف و كسر طا و ضم ياء مثناة تحتانيه و سكون واو و ضم طا و سين مهملتين لغت يوناني است بهندى جل كنبهى نامند
* ماهيت ان
نباتى است كه بر روى آب بهم مىرسد بىبيخ شبيه به بادرنجبويه و از ان كوچكتر و از نعناع بزركتر
* طبيعت ان
سرد و تر
* افعال و خواص آن
ضماد آن با سركه جهت منع جراحات و ردع اورام حاره و حمره و جهت حرقة البول و ادرار و حبس خون كرده و التهاب اعضا نافع و در جميع افعال قريب بطحلب است و در كتب معتبرهء اطباى فرنك دو نوع نوشتهاند يكي برك آن را شبيه ببرك حى العالم و از ان بزركتر و آشاميدن آن جهت نزف الدم كليه و مثانه و طلاى آن با سركه مانع جراحات و به جهت حمره بحاء مهمله