قروح از چرك و اسهال مزمن و رفع احتباس حيض و تفتيت حصاة و تپهاى مزمن و يرقان و آشاميدن طبيخ آن با شراب جهت رفع سميت كزيدكي حيوانات سمي و ضماد آن جهت كزيدن سك ديوانه نافع است
* راسن *
بفتح اول و الف و سين و نون و آن را زنجبيل شامي و بيوناني انيون و بلغت اندلس جناح و كلموح نيز نامند
* ماهيت ان
بيخ نباتى است خشبي خوشبو و تندطعم ياقوتىرنك مائل بسبزى و ساق آن متشعب برك آن عريض و دراز شبيه ببرك قلومس و درازتر و خشنتر از ان و انبوه و از ساق آن روئيده بر روى يكديكر و كل آن مائل بكبودى و حب آن شبيه بقرطم با اندك پهنى و طعم آن اندك تند و منابت آن كوهستان و مواضع سنكلاخ و در تابستان بيخ آن را بر مىآورند و بيخ آن مستعمل است و قوت آن تا دو سال باقي مىماند و كويند بيخ آن زرد و بسطبرى انكشت خنصر و بالاى آن قوىتر از پائين آنست و بعضى كويند بيخ سوسن كوهى است و صاحب اختيارات بديعى كفته كه دو نوع مىباشد يكى بستاني و آن فيل جوش است و دوم برى و برك آن شبيه ببرك فيل جوش و بيخ آن را بتركياند : خوانند و بهترين آن مائل بسبزى تازهء كرم ناخوردهء عفص آنست و بالجمله از ادويهء مجهولة الماهيت است
* طبيعت ان
در اول سوم كرم و خشك و با رطوبت فضليه و در دوم نيز كرم و خشك كفتهاند
* افعال و خواص آن
مفرح و با قوت ترياقيت و مقوى قلب و فم معده و هاضمه و باه و مثانه و رافع ماليخولياى مراقي و توحش و خوف و حزن حادث از مشاركت معده و مفتح سدهء جكر و سپرز و محلل رياح و نفخ و مسكن اوجاع باردهء كبد و مفاصل و ظهر و نقرس و عرق النساء و غيرها از امراض باردهء رطبه و جهت تقطير البول رطوبي و بول در فراش و كشودن حيض آشاميدن مطبوخ آن و ضماد آن نافع و نطول مطبوخ آن با شراب جهت شقيقه و امراض باردهء رطبهء دماغيه و تحليل اورام آن و لعوق يك درم آن با عسل جهت سرفه و ربو و عسر النفس و تنقيهء سينه از بلغم و رطوبت و آشاميدن مطبوخ آن با شراب جهت سموم هوام و سائر سموم بارده و قطور آن در كوش جهت دوى و طنين و بخور آن بر دندان جهت انداختن كرم آن و بر رحم جهت كشودن حيض و ضماد مطبوخ آن در شراب جهت شقيقه و صرع و امراض بلغمي و عرق النسا و سائر اوجاع بارده و بدستور مطبوخ برك آن مانند مطبوخ بيخ آنست در منافع و ضماد برك آن جهت شكاف عضل و تحليل اورام مفيد مضر محرورين و مصدع و اكثار آن مفسد خون و محرق مني و قاطع باه مصلح آن سركه و ربوب حامضه و مكيدن انار ترش و خميرهء بنفشه مقدار شربت آن تا دو درم بدل آن به وزن آن ايرسا و يا قسط شيرين و كويند چون يك عدد دانهء آن را بلع نمايند رفع سرعت انزال نمايد و بخور آن جهت تقويت دندان و رفع كرم آن و طلاى آن جهت نيكوئي رنك رخسار و با عسل جهت رفع آثار جلد مؤثر و شراب راسن كه معروف به شراب مليكه است به اعتقاد جالينوس در جميع افعال مذكوره بهتر از اصل آنست و مرباى راسن و قرس و معجون آن در قرابادين مذكور شد و كويند چون راسن زردرنك كه شاخها و برك آن منبسط بر روى زمين و برك آن انبوه و طولاني و بيخ آن كوچك و زردرنك و با اندك تلخي و منبت آن جاهاى نمناك و سواحل دريا مىباشد بياشامند جهت رفع الم كزيدن هوام و تسكين درد آن در ساعت مؤثر است كفتهاند چون پيكان تير را بعصارهء آن آب دهند بهر حيوانى كه برسد به زودى آن را هلاك مىكرداند
* رامك *
بفتح اول و الف و فتح ميم و كاف لغت يوناني است
* ماهيت ان
از ادويهء مركبه و از تراكيب جالينوس است و آن قرصى است كه در قديم از عصارهء بلح مىساختهاند و درين زمان از مازو و دوشاب خرما ترتيب مىدهند و بهترين آن آنست كه بكيرند يك جزو مازو و نيم جزو پوست انار سائيده سه روز در آب بخيسانند و بجوشانند و برهم زنند تا مانند خمير